فوايد دمشقيه - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٣٣

آرى همان طورى كه ما مى‌دانيم نزول باران تدريجى است نه دفعى، نيز مى‌دانيم كه نزول قرآن تدريجى بوده است و امثال آيات فوق اشكالى درباره تدريجى بودن نزول قرآن بوجود نخواهد آورد.

دسته دوم آياتى كه نزول قرآن را در يك زمان معين بيان مى‌دارد.

١- شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ.

٢- حم وَ الْكِتابِ الْمُبِينِ إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ.

٣- إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.

بهترين جوابى كه براى اين سه آيه گفته شود اين است كه ابتداى نزول قرآن ماه رمضان بوده است و در شب قدر رمضان آيات قرآنى شروع به نزول نموده است و اين جواب نسبت به آيه اول هيچ برخوردى ندارد. حتى اگر انزال را به معناى نزول دفعى بگيريم زيرا قرآن بر همه آيات موجوده و بر بعضى از آن‌ها يكسان صدق مى‌كند.

و چون مرجع ضمير در آيه سوم معلوم نيست كه كتاب است يا قرآن باز هم جواب مذكور بى‌مانع است.

بلى نسبت به آيه دوم بايد انزال را به دلايل گذشته به معنى نزول تدريجى گرفت چون كتاب در ماه رمضان نازل نشده بلكه بعضى از آن نازل شده است ولى هر كس به آياتى كه متضمن كتاب است مراجعه كند برايش شكى نمى‌ماند كه قرآن لفظ كتاب را در بعضى از آيات استعمال كرده است. همان‌طورى كه در همه آيات استعمال كرده است. بنابراين فرقى در