فوايد دمشقيه - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٣٦

شده (از بيست و هفت رجب تا شب قدر رمضان آينده) بر قلب حضرت نبوى نازل شده است در اين شب هر چند آن حضرت رسول نبوده ولى نبى بوده و همچنين در تمام ساليان حيات آن حضرت مقدارى كه در تمام سال نازل شده قبلا در شب قدر همه آن‌ها مجموعا و كلا نازل شده است لذا صحيح است كه گفته شود تمام قرآن مجيد در شب قدر نازل شده است.

بر اين نظريه نيز مى‌شود خرده گرفت كه مستفاد از ظواهر آيات شخصى بودن‌ شهر رمضان و ليله القدر است نه كلى بودن و اراده جنس آن و نيز بعضى از آيات قرآن طورى است كه بايد بعد از وقوع حادثه نازل شده باشد نه قبل از آن به چند روز تا چه رسد به چند ماه. و اين موضوع قبلًا گذشت.

٢- اجمال معارف قرآن بر دل خاتم المرسلين (ص) در ماه رمضان نازل شده است و سپس در مدت بيست و سه سال تفصيل آن نازل گرديد.

و همين اجمال حقيقت كتاب است كه تفرق و تفصيل و انبساط و تدريج در او راه ندارد بر اين نظريه به آيات بسيارى استدلال شده است كه دلالت آن‌ها محل اشكال است مانند: كتاب احكمت آياته ثم فصلت ... از اين آيه استنباط شده است كه تفصيل (فصل فصل شدن و قطعه قطعه شدن) پس از احكام كتاب عارض شده است.

و مانند: وَ لَقَدْ جِئْناهُمْ بِكِتابٍ فَصَّلْناهُ عَلى‌ عِلْمٍ هُدىً وَ رَحْمَةً ... از اين آيه فهميده شده است كه كتاب چيزى است و تفصيل آن چيز ديگر كه بر آن‌