عدالت صحابه در پرتو قرآن، سنت و تاريخ - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٧٠ - فصل اول آيات قرآن در مدح صحابه

ندارند، مگر آن كه در راه خدا هجرت كنند، و اگر در كار دين از شما يارى جويند، يارى آنان بر شما واجب است ...

چنان‌كه از سياق آيه برمى‌آيد، مقصود از مهاجران در آيه ٧٤ سوره انفال‌ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا به قرينه آيه بعدى‌ الَّذِينَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا همان مهاجران پيش‌گام و اوليه‌اند؛ البته بايد دانست كه اين تفاوت چندان ملاك نيست و درجه ايمان مسلمانان بعدى از آنان كمتر نيست؛ زيرا خداوند فرموده است‌ فَأُولئِكَ مِنْكُمْ‌.

براى خواننده روشن است كه آنچه از بعضى آيات سوره انفال به دست مى‌آيد، اين است كه آن آيات پس از غزوه بدر نازل شد و اين نكته در فهم آيه شريفه، از نظر ترتيب نزول و تعيين مخاطبان سودمند است. كه در بخش چهارم از فوايد آن سخن خواهيم راند. در نتيجه، اين آيه شريفه، از كسانى كه ايمان آورده‌اند و مهاجرت و جهاد كرده‌اند، و آنان كه مهاجران را پناه داده‌اند و پس از غزوه بدر نيز دين خدا را يارى رسانده‌اند، تمجيد و بيان مى‌كند كه آنان مؤمنان واقعى‌اند و مغفرت الهى شامل حالشان مى‌شود و برايشان روزى شايسته‌اى در نظر گرفته خواهد شد. از اين دست مدح و ستايش با تفاوتى اندك، در آيات ديگرى با همين موضوع، اما با عنوانى ديگر نقل شده است؛ گرچه سياق آيه به نحو قضيه خارجيه نيست، اين آيه مفسر خوبى است براى آيه مورد بحث ما.[١]

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إِيماناً* وَ عَلى‌ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ* الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ* أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ‌؛

[١] . انفال، آيه ٢- ٤.