عدالت صحابه در پرتو قرآن، سنت و تاريخ - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٩١ - فصل دوم عدالت صحابه از ديدگاه ابن ابى الحديد و نقيب ابو جعفر
از آنان پرسيده مىشود كه آيا گردن نهادن به بيعت على عليه السّلام بر هر مسلمانى واجب است يا نه؟
ناچار مىگويند، بله، واجب است. پس اگر پرسيده شود كسى كه بر ضد امام بر حق خروج كرد، آيا بر مسلمانان جنگ براى مطيع ساختن آنان لازم نيست؟ آيا اين جنگ در حقيقت نوعى برائت از آنان نيست؟ در نهايت اكنون به جاى جنگ با آنها از آنان برائت مىجوييم و لعنشان مىكنيم.
از آنجايى كه نظّام و پيروانش، اجماع را حجت نمىدانند، پس اجتماع امت بر خطا، معصيت، فسق و حتى ارتداد جايز است. وى كتابى در موضوع اجماع مىنويسد و به ادلّه فقها اعتراض مىكند و مىگويد: آيات قرآن ارائهشده بر حجيت اجماع، صراحت در حجيت اجماع ندارند؛
جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً؛[١]
ما شما را امت وسطى قرار داديم.
كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ؛[٢]
شما بهترين امتى هستيد كه به سود انسانها آفريده شدهايد.
وَ مَنْ يُشاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدى وَ يَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ ما تَوَلَّى؛[٣]
كسى كه بعد از آشكار شدن حق با پيامبر مخالفت كند و از راهى جز راه مؤمنان پيروى نمايد، ما او را به همان راه كه مىرود، مىبريم.
از اين آيات حجيت اجماع اثبات نمىشود.
اما حديث
«لا تجتمع امتى على الخطأ»
خبر واحد است. مهمترين دليل فقيهان بر
[١] . بقره، آيه ٤٣.
[٢] . آل عمران، آيه ١١٠.
[٣] . نساء، آيه ١١٥.