عدالت صحابه در پرتو قرآن، سنت و تاريخ - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٥٤ - بررسى و نقد تعريف ابن حجر
آوردهاند؛ درحالىكه، اشعث بن قيس از كسانى است كه پس از ارتداد دوباره در دوران خلافت ابى بكر اسلام آورد.[١]
اين صحيحترين تعريفى است كه محققان اهل سنت، چون بخارى، استاد وى احمد بن حنبل و پيروانشان برگزيدهاند.
ديگر تعاريف صحابه
تعاريف كماهميت ديگرى نيز درباره صحابه وجود دارد؛ از جمله، كسى كه يكى از اوصاف چهارگانه ذيل را داشته باشد صحابى شمرده مىشود:
١. همنشينى او با پيامبر صلّى اللّه عليه و اله طولانى باشد؛
٢. روايات پيامبر صلّى اللّه عليه و اله را حفظ كرده باشد؛
٣. در تاريخ آمده باشد كه همراه پيامبر صلّى اللّه عليه و اله در جنگها شركت كرده است؛
٤. در زمان حيات پيامبر صلّى اللّه عليه و اله به شهادت رسيده باشد.
از ديگر شروطى كه در تعريف صحابى نام بردهاند بلوغ و همنشينى با پيامبر صلّى اللّه عليه و اله است؛ هرچند مدت آن كوتاه بوده باشد.
بررسى و نقد تعريف ابن حجر
به نظر نگارنده، تعريف يادشده مجمل و ناقص است؛ اشكالاتى كه به نظر مىرسد از قرار ذيل است:
١- مقصود از ملاقات چيست؟ افرادى در بعضى سفرها مانند «حجة الوداع» همراه پيامبر صلّى اللّه عليه و اله بودند و در نماز به ايشان اقتدا مىكردند و سخن آن حضرت را مىشنيدند،
[١] . محقق دقيق النظر و تيزهوش مىفهمد كه اهل حديث بر چه اساس و استدلالهايى، اشعث بن قيس را در رديف صحابه عدول مىدانند.