عدالت صحابه در پرتو قرآن، سنت و تاريخ - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٨٨ - فصل دوم عدالت صحابه از ديدگاه ابن ابى الحديد و نقيب ابو جعفر

هنگامى كه ثمامه‌[١] با رشيد بن مهدى در خراسان بودند، اصحاب حديث از وى كتابى كه در ردّ اجتهاد به رأى ابو حنيفه نوشته بود، درخواست كردند. او در پاسخ گفت: من آن كتاب را در ردّ ابو حنيفه ننوشتم، بلكه در ردّ علقمه، اسود و عبد اللّه بن مسعود كه قبل از ابو حنيفه به رأى خود اجتهاد مى‌كردند، نوشتم.

جاحظ مى‌نويسد: حتى بعضى از معتزله، هرگاه نامى از ابن عباس، برده مى‌شد، او را تحقير مى‌كردند و مى‌گفتند: اين [پسرك‌] كاكل‌به‌سر در دين خدا به رأى خود سخن مى‌گويد؟[٢]

جاحظ در كتاب معروفش به نام توحيد مى‌نويسد: ابو هريره در روايت از رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله ثقه نيست؛ زيرا حضرت على عليه السّلام نه تنها او را توثيق نكرد، بلكه روايتش را مردود شمرد. هم‌چنين عمر و عايشه نيز روايات ابو هريره ر ا مردود مى‌شمارند.

جاحظ عمر بن عبد العزيز را تكفير، تفسيق و استهزاء مى‌كرد؛ درحالى‌كه هرچند عمر بن عبد العزيز از صحابه نيست؛ ولى بيشتر اهل سنت فضيلتى كه براى وى قايل‌اند براى هيچ‌يك از صحابه قايل نيستند.

[با وجود افرادى كه نام برخى آن‌ها خواهد آمد]. چگونه مى‌توانيم حكم به عدالت تك‌تك صحابه دهيم؟

حكم بن ابى العاص دشمن كينه‌توز پيامبر صلّى اللّه عليه و اله بود. وليد بن عقبه به صريح قرآن فاسق است. حبيب بن مسلمة تحت حمايت دولت معاويه چه جناياتى را كه در حق مسلمانان مرتكب شد؟ بسر بن ارطاة دشمن خدا و رسول خدا بود.

علاوه بر اين‌ها در ميان صحابه بسيارى از منافقان بودند كه مردم آن‌ها را نمى‌شناختند.

[١] . ثمامة بن اشرس نميرى، متكلم معتزلى قرن دوم و سوم هجرى قمرى است.

[٢] . تعبير به پسرك به اين سبب است كه ابن عباس در زمان رحلت رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله سيزده يا چهارده سال بيش نداشت.