عدالت صحابه در پرتو قرآن، سنت و تاريخ - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٩٥ - فصل دوم عدالت صحابه از ديدگاه ابن ابى الحديد و نقيب ابو جعفر

چنان‌كه گواهى على عليه السّلام به بهشتى بودن آن‌ها، هنوز براى ما ثابت نشده است، بلكه نبود چنين گواهى ثابت است.

اگر مراد ايشان از مصيب بودن هر مجتهدى گناه‌كار نبودن اوست و اگر اجتهاد با شروط معتبرش محقق شده باشد، سخنى صحيح است؛ ولى اگر مراد ابن ابى الحديد از مصيب بودن مجتهد مطابقت آن با واقع است، صحيح نيست؛ زيرا هر مجتهدى در بيان احكام دين يا مصيب است يا مخطى، كه تفصيل اين مطلب در اصول فقه بيان شده است.

اما ديدگاه ابن ابى الحديد مبنى بر دقت در احاديث صحيح، اختلاف‌[١] صحابه و ترجيح هريك از صحابه بر ديگرى به قدر منزلتش، دليلى است بر عادل نبودن صحابه به طور عموم، چنان‌كه در اين كتاب آن را اثبات كرديم.

در اين‌كه ايشان حضرت على عليه السّلام را به منزله پيامبر صلّى اللّه عليه و اله مى‌دانند، به خاطر علم وافر و وسعت انديشه نورانى وى و مبتلا نشدنش به تعصب كور و احمقانه است.

اما اين گفته كه بسيارى از احاديث روايت شده از على عليه السّلام زاده تعصب و بى‌اساس است، تا حدودى درست به نظر مى‌رسد؛ ولى از طرف ديگر به سبب همين تعصب بسيارى از احاديث صحيح، باطل شمرده مى‌شود؛ به سخنى ديگر، و چيزى كه عيان است حاجت به بيان ندارد و شخص ابن ابى الحديد به حقيقت اين مسئله آگاه‌تر است.

از اين‌كه ايشان همه رواياتى را كه مخالف مذهب اعتزال و نزد ايشان معتبر است به صورت مفصل نقل مى‌كند و شرح و توضيح مى‌دهد، جاى تشكر دارد؛ اما برخى مطالب ايشان دقت و بررسى بيشترى مى‌طلبد و خالى از اشكال نيست؛ ولى در كل بهترين توضيح در اداى مقصود است.

خداوند همه را به راه راست هدايت كند.

[١] . در ص ٦٨ گذشت.