عدالت صحابه در پرتو قرآن، سنت و تاريخ - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٦٨ - فصل اول آيات قرآن در مدح صحابه
ايمان را درك كردهاند و مغرفت الهى نصيبشان خواهد شد و به آنان رزق كريم عطا مىشود.
روشن است سياق آيه به نحو قضيه خارجيه است و به افراد معيّنى با همين عناوين [خاص] اشاره دارد و از آنها حكايت مىكند؛ بنابراين، آيه مزبور اطلاق و شمول ندارد؛ ازاينرو، صرف ايمان، هجرت، جهاد، پناه دادن به مهاجران و يارى پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و دين خدا، سبب براى محمول يادشده نيست؛ تا اينكه امورى مانند نماز، زكات و انجام واجبات و ترك محرمات و گناهان كبيره، هيچ دخالتى در اتصاف به آن صفات نداشته باشد، با احتمال تقرير شده در آيه شريفه، اطلاق در معناى آن برطرف مىشود.[١]
البته اگر سياق آيه به نحو قضيه حقيقيه مىبود، نياز به قيد داشت. هرچند اين قيد به طور مسلم در كتاب و سنت وجود دارد. بااينوجود، چه فرقى ميان مهاجران و انصار است؟ كه مهاجران متصف به ايمان و جهاد شود، ولى انصار نشوند، ادعاى اينكه نصر و يارى رساندن پيامبر (صلى الله عليه و آله) نيز شامل جهاد بشود، خيلى روشن نيست، مگر اينكه بگوييم: آيهى شريفه بارزترين صفات دو گروه را بيان مىكند. در اين صورت توصيف ايمان و جهاد در مهاجران با تحقق ايمان و جهاد در انصار منافى نيست. يا اينكه بگوييم:
ميان مهاجران افراد مؤمن و غير مؤمن وجود داشتند، ولى در ميان انصار، غير مؤمن يافت نمىشدهاند؛ چنانكه آيه شريفه به اين مطلب اشاره دارد:
وَ الَّذِينَ تَبَوَّؤُا الدَّارَ وَ الْإِيمانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هاجَرَ إِلَيْهِمْ وَ لا يَجِدُونَ فِي
[١] . در اين كه امورى مانند زكات و ... باعث اتصاف مسلمانان به اوصافى همچون دارا بودن حقيقت ايمان، مغفرت، رزق كريم و ... مىشود، اطلاق و شمول آيه را در غير همان عناوين خاص برطرف مىكند؛ بنابراين، آيه شريفه فقط شامل افراد خاص با همان عناوين مىشود نه كسان ديگر( مترجم).