علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٩٢
انسان عشق است؛ همان سان که خدا عشق است. آدمي تنها با برادري نميتواند وجود داشته باشد.[٢٧٩]
١-٢. اصالت باطن در تعليم و تربيت عرفاني
در اين نوع تعليم و تربيت، سعي بر اين است که از وجود ظاهري به باطن برسند. اين نوع تربيت به ظواهر بسنده نميکند، بلکه تلاش دارد دانشآموز را از درون متحول کند. از اينرو در تربيت عرفاني، ارزشيابي بر اساس ملاکهاي ظاهري نيست، بلکه موفقيت در آزمونهاي عملي و واقعي زندگي، ملاک قضاوت و ارزيابي تلقي ميشود.
خداوندمتعال ميفرمايد:
Gوَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوفْ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الأَمَوَالِ وَالأنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَF؛[٢٨٠]
هر آينه شما را بيازماييم به چيزي از ترس و گرسنگي و کاهش از مالها و جانها؛ و مژده به صبرکنندگان!
آنچه از اين آيه بهويژه واژه «ثمرات» استنباط ميشود، ارزشيابي و قضاوت ظاهري نيست، بلکه دروني و عملي است؛ يعني آنچه به دست آورديم، بر اساس محصولي است که کسب کردهايم.
بنابراين، قاعده
کلي اين است که بايد درون انسان تحول يابد. اين موضوع
نيز در
تربيت عرفاني و اخلاقي مورد توجه است. از اينرو خداوند در
تبيين چشم اشکبار مؤمن،
دل معرفت يافته او را گواه ميآورد؛ چنانکه براي چشم جامد
کافر نيز دل سنگواره او را شاهد ميطلبد.[٢٨١]
خداوند در اينباره ميفرمايد:
Gوَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَى أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَF؛[٢٨٢]
گاهي که بشنوند آنچه را فرود آمده است بر پيغمبر، بيني ديدگانشان را اشک ريزد
[٢٧٩]. همان.
[٢٨٠]. سوره بقره، آيه ١٥٥.
[٢٨١]. «بررسي مقايسهاي اصول تربيت اخلاقي و تربيت عرفاني»، ص٤٧.
[٢٨٢]. سوره مائده، آيه ٨٣.