علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٤٤

مقدمه

يکي از راه‌هاي فهم کلام معصومين: پس از اطمينان از صحت صدور، واکاوي در واژگان حديث است. از جمله نتايج نماياندن ظرافت‌هاي معنايي واژگان، همراه با استعمالاتشان در دايره اصطلاحات قرآن و حديث، نه‌تنها دوري از بد فهمي و سوء برداشت‌ها از حديث است، بلکه به درک صحيح از کلمات حديث مي‌انجامد.در اين مجال، سعي شده با دو رويکرد لغوي و حديثي، دلايل گزينش و همنشيني «إشعار» و«قلب» از ميان مترادفات آنها تا حد امکان نشان داده شود. مترادفاتِ يک واژه، در ظاهر اشتراکات معنايي دارند که بعضاً پرکاربرد نيز هستند؛ در حالي که هر واژه به زاويه‌اي خاص از معنا اشاره
دارد. نقاط افتراق مترادفات _ که وجه تمايز آنهاست _ با بررسي لغوي و زباني قابل دريافت است. پس از اثبات صدور اين الفاظ از حضرت علي٧، چگونگي چيده شدن واژگان در
کنار هم و گلچين شدنشان از ميان مترادفات، داراي حکمت است که در صورت کشف،
به فهم بهتر و دقيق‌تر منجر مي‌شود. از اين‌رو بررسي فروق اللغوي مي‌تواند در اين
زمينه راه‌گشا باشد. براي بخش لغوي پژوهش به ترتيب از معجم مقاييس اللغة (به علت بيان اصل يا اصول واژگان)، العين (توضيحات اجمالي و مفيد و نيز تقدم زماني) و الفروق في اللغة (بيان تفاوت‌هاي واژگان) استفاده شده است. در مرحله اول، دو واژه از واژگان نامه ٥٣ به علت اهميت نامه، گستره معنا و مترادفات انتخاب شده و به صورت مفرد و مرکب مورد بررسي لغوي و سپس از نظر فروق اللغة و تفاوت استعمالات و معناي واژگان مورد بحث قرار گرفته است.

بررسي صدور

اين عهدنامه داراي منابع و اسناد متعدد و معتبري است که شروح متعددي دارد و تلاش‌هاي علمي متعددي براي گردآوري استنادات نهج البلاغه صورت گرفته است؛ مانند استناد نهج البلاغه از امتياز علي‌خان عرشي و مصادر نهج البلاغه و اسانيده از سيد عبدالزهرا الحسيني الخطيب در ٤ جلد.[٨٨] مؤلف کتاب «صادر نهج البلاغه و اسانيده، منابعي چندي را براي اين عهدنامه نقل مي‌کند.[٨٩] همچنين ايشان اسنادي را از فهرست نجاشي و فهرست

[٨٨]. با تخليص، نک: شناخت‌نامه نهج البلاغه، ص٢٨١ - ٢٩٨؛ دلالت دولت، ص٤٣.

[٨٩]. مانند تحف العقول، دعائم الاسلام، نهاية الارب.