علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٨٦

خويش دست يابد و به والاترين کمالات متصف شود.[٢٥٦]

خداوند در قرآن کريم مي‌فرمايد:

Gلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ * ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ * إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍF؛[٢٥٧]

هر آينه انسان را در نيکوترين صورت و هيئت آفريديم. آن‌گاه او را به پايين‌ترين مراتب نازل کرديم، مگر آنان که ايمان آوردند و کارهاي شايسته کردند. پس براي آنها مزدي بي‌پايان (بي‌منت) است.

همچنين مي‌فرمايد:

Gوَ هُوَ الَّذي جَعَلَكُمْ خَلائِفَ الْأَرْضِ وَ رَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ لِيَبْلُوَكُمْ في‌ ما آتاكُمْF؛[٢٥٨]

يعني اوست که شما را جانشينان زميني کرد و برخي از شما را بر برخي ديگر به درجاتي بالا برد که در آن‌چه به شما داد بيازمايد.

امام خميني; درباره عظمت انسان مي‌گويد:

اگر ما اين معنا را ديديم که انسان مراتب سيرش از طبيعت است تا مافوق طبيعت، تا برسد به آن‌جايي که مقام الوهيت است، سير از طبيعت تا رسيدن به مقامي که غير از خدا هيچ نمي‌بيند. مراتب معنوي انسان و اين موجود که قابل اين است که از اين طبيعت سير بکند و تمام معنويت‌ها را در خودش ايجاد بکند با تربيت‌هاي صحيح، و برسد به يک مقامي که فوق مقام ملائکة‌اللّه‌ باشد، احتياجات انسان يک چنين احتياجي است. انسان مثل يک حيوان نيست که احتياجش به خوردن و خوابيدن باشد؛ انسان يک موجودي است که خداي تبارک و تعالي تا حالا او را خلق کرده است براي اين‌که همه جهاتي که در عالم هست، در انسان هست، منتها به طور قوه است، به طور استعداد است و اين استعدادها بايد فعليت پيدا بکند، تحقق پيدا بکند.[٢٥٩]

٢-١. شناخت انسان

شناخت انسان، مهم‌ترين امر در تربيت به شمار مي‌رود به اين‌که حقيقت انسان چيست

[٢٥٦]. سيري در تربيت اسلامي، ص١٧.

[٢٥٧]. سوره تين، آيه ٤-٦.

[٢٥٨]. سوره انعام، آيه ١٦٢.

[٢٥٩]. صحيفه نور، ج٧، ص٢٨٢.