علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٦٩
ذكر كردهاند.[١٨٨] مرگ او به علت بيماري طاعون در شهر واسط در سال ١١٧ق اتفاق افتاد. عدهاي نيز مرگش را به سال ١١٨ق دانستهاند.[١٨٩] به سبب اختلافات يادشده در تاريخ ولادت و وفات او، عدهاي عمر او را ٥٦ سال[١٩٠] و برخي ٥٧ سال ذكر كردهاند.[١٩١] اما به نظر ميرسد به احتمال قريب به يقين، او متولد سال ٦١ و متوفاي سال ١١٧ باشد؛ زيرا ذهبي (م٧٤٨ق) به نقل از احمد بن حنبل آورده است:
ولادت قتاده و أعمش در يک سال بوده است.[١٩٢]
از طرفي ابنحبان (م٣٥٤ق) ميگويد:
او متولد سالي است كه حسين بن علي بن ابيطالب در آن به قتل رسيده است.[١٩٣]
همچنين ابنحجر (م٨٥٢ق) به نقل از عبدالله بن داود گفته است:
هشام و أعمش در سال قتل حسين، يعني سال ٦١ق به دنيا آمدند.[١٩٤]
خيرالدين زركلي (م١٤١٠ق) ولادت هشام بن عروه را سال ٦١ نوشته است. بنابراين، قتاده به احتمال قوي در سال ٦١ به دنيا آمده است.[١٩٥]
دليل ديگر بر صحت اين نظر، سخن احمد بن حنبل از قول نضر بن شميل (م ٢٠٤ق) است که ميگويد: «عوف اعرابي دو سال از قتاده بزرگتر بود». حال با توجه به آنكه عوف بن أبيجميله در سال ٥٩ متولد شده،[١٩٦] تولد قتاده دو سال پس از تولد عوف، يعني سال ٦١ بوده است.[١٩٧] سيد مرتضي (م ٤٣٦ق) نيز تولد او را سال ٦١ ميداند.[١٩٨]
اما با توجه به اينکه ابيمحمد عبدالرحمن رازي (م٣٢٧ق) گفته است: «قتاده هفت سال پس از حسن بصري درگذشت»[١٩٩] و از آنجا كه حسن بصري در سال ١١٠ق فوت
[١٨٨]. الاعلام، ج٥، ص١٨٩؛ تهذيب التهذيب، ج٨، ص٣١٨؛ الكامل في التاريخ، ج٥، ص١٩٥.
[١٨٩]. همان.
[١٩٠]. الانساب، ج٣، ص٢٣٥؛ تهذيب التهذيب، ج٨، ص٣١٨؛ التاريخ الكبير، ج٧، ص١٨٦.
[١٩١]. البداية والنهاية، ج٩، ص٣٤٢.
[١٩٢]. سير اعلام النبلاء، ج٥، ص٢٧١.
[١٩٣]. مشاهير علماء الأمصار، ص١٧٩.
[١٩٤]. تهذيب التهذيب، ج١١، ص٤٦.
[١٩٥]. الاعلام، ج٥، ص١٨٩.
[١٩٦]. الثقات، ج٧، ص٢٩٦.
[١٩٧]. الامام قتادة بن دعامةالسدوسي، اقواله و مروياته، ص٢٢.
[١٩٨]. مسائل الناصريات، ص٤١٤.
[١٩٩]. الجرح و التعديل، ص١٣٣.