علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٣٦
که در ديگر ابواب هر روايت ضعيفي را پذيرفتهاند؛ مرحوم محمد تقي مجلسي مينويسد:
روش صاحبان جوامع اوليه حديثي، در کتب خويش، استفاده از رواياتي بوده که در چند کتاب از کتب اصحاب ائمه تکرار شده و اسناد مختلفي دارا باشد و اگر خبري واحد بود، غالباً به آن عمل نميکردند؛ مگر اينکه در کتب مورد اعتماد بوده و معارضي در بين ديگر روايات نداشته باشد.[٧١]
طبق اين
سخن ميتوان گفت يکي از راههاي اعتماد محدّثان به
روايات،
بررسي مضمون مشابه روايت در ميان احاديث بوده که
قرينه تقويت صدور از امام را در پي داشته است.
روايات غير فقهي
روايات غير فقهي شامل روايات اخلاقي، کلامي، تفسيري و... است.
از ميان اين پنج روايت، سه روايت غير فقهي است:
حديث اول
در اصول کافي، «بَابُ وُجُوبِ إِجْلَالِ ذِي الشَّيْبَةِ الْمُسْلِم» (لازم بودن تجليل و احترام گذاشتن به ريش سفيد مسلمان)، روايت چهارم، آمده ميخوانيم:
عِدَّةٌ مِنْ
أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ
عَلِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ
الْفُضَيْلِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْخَطَّابِ
يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ٧
قَالَ: ثَلَاثَةٌ لَا يَجْهَلُ حَقَّهُمْ إِلَّا مُنَافِقٌ مَعْرُوفٌ
بِالنِّفَاقِ ذُو الشَّيْبَةِ فِي الْإِسْلَامِ وَ حَامِلُ الْقُرْآنِ
وَ الْإِمَامُ الْعَادِلُ؛[٧٢]
امام صادق٧ فرمود: سه شخصاند که هيچ کس حقّ آنان را ناديده نميگيرد، مگر منافقي که در نفاقورزي شهره است: پيري که در اسلام ريش سفيد کرده، حامل [و رعايت کننده دستورهاي] قرآن و پيشواي عادل.
اين حديث، مضموني اخلاقي دارد که رعايت آن در بهبودي روابط اجتماعي تأثيرگذار است و هيچ وجوب يا حرمتي را تشريع نکرده و به دين خدا چيزي نيفزوده است؛ احترام به پيران سالخورده، کساني که به قرآن عمل ميکنند و پيشواي دادگستر، مطابق با عقل و
[٧١]. روضة المتقين، ج١١، ص١١٧.
[٧٢]. الکافي، ج٢، ص٦٥٨، ح٤.