علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٧٢

حيات علمي

قتاده از شخصيت‌هاي علمي اهل‌سنت است كه در علوم مختلفي مانند فقه، حديث، تفسير قرآن، ادبيات زبان عرب، لغت، تاريخ ايام عرب و أنساب، مرجع علمي دانشمندان عصر خويش و پس از آن به شمار مي‌رفت؛[٢٠٩] چنان‌که احمد بن حنبل مي‌گويد:

قتاده در تفسير قرآن، فقه و اختلاف نظر علما، مردي عالم بود و كمتر كسي را مي‌توان يافت كه از او پيشي گرفته باشد.[٢١٠]

مَعْمر گفته است:

من فقيه‌تر از زهري و حماد و قتاده نديدم.‌[٢١١]

همچنين ابوعبيده مي‌گويد:

هيچ روزي نبود كه ما شاهد نباشيم سواره‌اي از جانب بني‌اميه بر در خانه قتاده نيايد و از او حديثي يا نَسَبي و يا شعري نپرسد؛ چنان‌كه زماني دو نفر از بني‌اميه در يک بيت شعر با هم اختلاف كردند. لذا براي رفع اختلاف خود پيكي را به همراه نامه‌اي به سوي قتاده فرستادند و مطلب را از او پرسيدند.[٢١٢]

از زهري پرسيدند: نزد شما قتاده عالم‌تر است يا مكحول؟ گفت: قتاده؛ دانش مکحول[٢١٣] در برابر دانش قتاده بسيار ناچيز بود.[٢١٤]

ابو‌هلال به نقل از مطرالوراق مي‌گويد:

قتاده تا لحظه مرگ در پي كسب علم و دانش بود. ... او بنده علم و دانش بود.[٢١٥]

سمعاني در الأنساب آورده‌ است:

قتاده، نابينا و از عالمان به قرآن بود. آن‌گاه كه بزرگ شد و رشد كرد، در پي تحصيل علم برآمد و از حافظان زمان خويش گرديد.[٢١٦]

[٢٠٩]. الاعلام، ج٥، ص١٨٩.

[٢١٠]. سير اعلام النبلاء، ج٥، ص٢٧٦.

[٢١١]. البداية و النهاية، ج٩، ص٣٤٣.

[٢١٢]. الناسخ و المنسوخ، ص١٩.

[٢١٣]. مکحول دمشقي از تابعين و امام اهل شام بود و در دز زمان وي در شام، کسي فقيه‌تر از او وجود نداشت. وي در سال ١١٨هجري وفات کرد (تهذيب التهذيب، ج١٠، ص٢٩١).

[٢١٤]. الطبقات الكبري، ج٧، ص٢٣٠.

[٢١٥]. سير اعلام النبلاء، ج٥، ص٢٧٥ و ٢٧٦.

[٢١٦]. الانساب، ج٣، ص٢٣٦.