علوم و معارف قرآن و حدیث

علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٩٥

هر امري فرا مي‌خواند و فرموده است مجموعه قوانين و مقررات و آداب ديني، به گونه‌اي است که مردمي متعادل تربيت شوند.[٢٨٨]

تربيت درست که انسان را به صراط مستقيم سعادت مي‌رساند، راه اعتدال است؛ چنان‌که مربيان الهي شاگردان خود را در همه وجوه بدان دعوت مي‌کردند. امام باقر٧ فرزند خود، حضرت صادق٧ را به اعتدال فراخوانده و فرموده است:

يا بُنَيَّ عَلَيکَ بالحَسَنَةِ بَينَ السَّيِّئَتَينِ تَمحوهُما؛[٢٨٩]

فرزندم! برتو باد به نيکويي (اعتدال) ميان دو بدي (افراط و تفريط) که بدي‌ها را از بين مي‌برد.

بهترين راه تربيت، اعتدال و ميانه‌روي است؛ راهي که کتاب خدا و آيين پيامبر اکرم٦ بر آن بنا شده است. علي٧ در اين‌باره مي‌فرمايد:

الْيَمِينُ وَ الشِّمَالُ مَضَلَّةٌ وَ الطَّرِيقُ الْوُسْطَى هِيَ الْجَادَّةُ عَلَيْهَا بَاقِي الْكِتَابِ وَ آثَارُ النُّبُوَّةِ وَ مِنْهَا مَنْفَذُ السُّنَّةِ وَ إِلَيْهَا مَصِيرُ الْعَاقِبَةِ؛[٢٩٠]

انحراف به راست و چپ گمراهي است و راه مستقيم و ميانه، جاده وسيع حق است؛ کتاب خدا و آيين رسول همين راه را توصيه مي‌کند و سنت پيامبر نيز به همين راه اشاره مي‌کند و سرانجام همين جاده، ترازوي کردار همگان است و راه همه بدان منتهي مي‌شود.

با توجه به روايات و آيات مي‌توان گفت اسلام بر پايه اعتدال در همه کارها، به‌ويژه تعليم و تربيت تأکيد دارد و بر همين اساس، مسئولان تعليم و تربيت اعم از مديران، معاونان و معلمان و حتي والدين، در تربيت کودکان اعتدال و ميانه‌روي در تمامي موضوعات از جمله بيم و اميد، نماز و روزه، اخلاق حل تمرين، تشويق، تنبيه و... را پيشه خود سازند.

همه اخلاق نيکو در ميانه است

 

که از افراط و تفريطش کرانه است

ميانه چون صراط المستقيم است

 

ز هر دو جانبش قصر حجيم است[٢٩١]