علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٧٥

بر مردم قرار داد و آنها _ همچون كوه‌ها_ ستون زمين هستند. قوام امر او به دست ايشان است؛ برگزيدگان علم خدا و خاصان [درگاه] اويند؛ پيش از تمام موجودات، آنان را بيافريد. آنان سايه‌هاي لطف و عنايت حق هستند كه در كنار عرش الهي قرار دارند. قتاده پس از لختي گفت: به خدا قسم در مجلس فقهاي زيادي حتي روبه‌روي ابن‌عباس نشستم و در مواجهه با آنان هيچ‌گاه آن‌گونه كه در برابر تو خود را باخته‌ام مضطرب نشدم. امام باقر٧ فرمود: مي‌داني كجا هستي؟ تو در برابر خانه‌هايي ايستاده‌اي كه خداوند خواسته بلندمرتبه باشند و نام او در آن [خانه]ها ياد شود و در صبحگاهان و شامگاهان او را تسبيح گويند. مرداني كه تجارت، آنان را از ياد خدا و به‌پاداشتن نماز و پرداخت زكات بازنمي‌دارد.[٢٢٥] آن‌گاه فرمود: تو در چنان جايي هستي و ما آن مردان هستيم. قتاده گفت: به خدا قسم راست گفتي فدايت شوم! به خدا قسم كه اين‌ها خانه‌هاي سنگي و گلي نيستند [بلکه خانه‌هاي وحي و ايمان و هدايت‌اند].[٢٢٦]

در روايت ديگري وارد شده است كه قتاده بر امام باقر٧ وارد شد و از امام درباره
اين آيه سؤال كرد: Gوَلَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُ فَاتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِيقًا مِّنَ الْمُؤْمِنِينَF[٢٢٧]
امام٧ فرمود:

هنگامي ‌كه خداوند بر طبق آيه Gيَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ _ في عليّ _ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُF[٢٢٨] به پيامبرش دستور داد علي ‌بن ابي‌طالب را [به جانشيني خود] منصوب كند، پيامبر٦ در روز غدير خم دست علي ‌بن ابي‌طالب را گرفت و فرمود: هركس من مولاي او هستم پس اين [علي] مولاي اوست. ابليس‌ها [از اين واقعه] بر سرشان خاک ريختند. ابليس بزرگ _ كه لعنت خدا بر او باد _ به آنها گفت: شما را چه شده است؟ گفتند: اين مرد، امروز پيماني [با مردم] بست كه تا روز قيامت هيچ انساني آن را نخواهد شكست. ابليس گفت: اين‌طور نيست! از ميان كساني كه در اطراف او هستند برخي وعده‌اي به من دادند كه هيچ‌گاه با من خلف وعده نخواهند كرد. پس خداوند اين آيه را نازل كرد: Gوَلَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُ فَاتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِيقًا مِّنَ الْمُؤْمِنِينَF.[٢٢٩]

[٢٢٥]. به آيات ٣٦ و ٣٧ سوره مبارکه نور اشاره دارد.

[٢٢٦]. سير اعلام النبلاء، ج٦، ص٢٥٨.

[٢٢٧]. «به يقين، ابليس گمان خود را درباره آنها محقّق يافت. پس همگي از او پيروي کردند جز گروه اندکي از مؤمنان.» (سوره سبأ، آيه ٢٠).

[٢٢٨]. «اي پيامبر! آن‌چه از طرف پروردگارت _ درباره علي _ بر تو نازل شده، به‌ طور کامل (به مردم) برسان! که اگر [در اين امر] كوتاهي كني رسالت او را انجام نداده‌اي!» (سوره مائده، آيه ٧١).

[٢٢٩]. بحارالأنوار، ج٣١، ص٦٥٠.