علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٧١

يک‌بار قرآن را ختم مي‌كرد و چون ماه رمضان مي‌رسيد هر سه روز يک‌بار و در دهه آخر ماه رمضان هر شب يک ختم قرآن داشت.[٢٠٦]

مسلم ‌بن ابراهيم به نقل از قرة ‌بن خالد مي‌گويد:

قتاده را ديدم كه انگشترش در دست چپش بود.[٢٠٧]

اوضاع سياسي _ اجتماعي عصر قتاده

يكي از ابعاد قابل بررسي در زندگي شخصيت‌ها، ظرف زماني و عصر زندگاني آنهاست؛ چرا كه انسان خواسته يا ناخواسته در تعامل با محيط خويش به سر‌مي‌برد تا جايي كه گفته‌اند: انسان فرزند محيط خويش است. از اين‌رو شناخت شخصيت افراد، بدون توجه به فضايي كه در آن به سر برده‌اند، شناختي ناقص است. بر همين اساس، به بررسي وضعيت سياسي، اجتماعي و... عصر قتاده مي‌پردازيم.

چنان‌که پيش‌تر اشاره شد، قتاده متولد سال ٦١ و معاصر با نه تن از خلفاي بني‌اميه بوده است كه اسامي و تاريخ به خلافت رسيدن هر يک از آنان عبارت‌اند از: يزيد بن معاويه (٦٠ق‌)، معاوية‌ بن يزيد(٦٤ق‌)، مروان بن حكم(٦٤ق)، عبدالملک ‌بن مروان (٦٥ق)، وليد بن عبدالملک (٨٦ق‌)، سليمان بن عبدالملک (٩٦ق‌)، عمر بن عبدالعزيز (٩٩ق‌)، يزيد ‌بن عبدالملک (١٠١ق‌) و هشام بن عبدالملک (١٠٥ق‌).[٢٠٨]

از مهم‌ترين حوادث دوران قتاده، مي‌توان به نهضت عاشورا و شهادت امام حسين٧
در سال تولد او، قتل عام مردم مدينه توسط سپاه يزيد در واقعه حرّه در سال ٦٣،
ظهور مختار ثقفي در سال ٦٦ و رفع منع تدوين حديث توسط عمر بن عبدالعزيز (٩٩ - ١٠١ق‌) اشاره كرد.

درباره موضع قتاده نسبت به حكومت وقت و بالعكس، مطلب خاصي در تاريخ ذكر نشده است؛ اما احتمال آن مي‌رود که عدم موضع‌گيري او در برابر خلفا ناشي از تأثير او از انديشه‌هاي عامه باشد که عدالت را از شرايط حاکم نمي‌دانند. با اين‌حال، نمي‌توان از سكوت او در برابر فسق آشكار و كتمان‌نشدني برخي از خلفاي بني‌اميه چشم‌پوشي كرد.

[٢٠٦]. سير اعلام النبلاء، ج٥، ص٢٧٦.

[٢٠٧]. الطبقات الكبري، ج٧، ص٢٣٠.

[٢٠٨]. الامام قتادة بن دعامةالسدوسي، اقواله و مروياته، ص٣.