علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٣٨
الوهم ما يخالف العادات برهانا و يأولون لذلك الآيات و الأخبار، بل يطرحون كثيراً من الأخبار المستفيضة، و ليس هذا إلا للاتكال على عقولهم، و عدم التسليم لأئمتهم:؛[٧٥]
اين حديث ميرساند که حيوانات نيز داراي شعور هستند و پروردگار خوش را ميشناسند و در مشکلات به درگاهش عرض حاجت ميکنند و اين مطلب پس از اينکه مشابهاش در قرآن کريم به اثبات رسيده[٧٦] استبعادي ندارد ... و بيشتر متکلمان آنچه به ذهن مخالف امور عادي باشد نپذيرفته و آيات و روايات در اين زمينه را تأويل ميکنند، بلکه بسياري از احاديث مستفيض را کنار مينهند و اين کار جز به سبب تکيه بر عقل و تسليم نبودن در برابر پيشوايان خودشان نيست.
اين سخن از علامه مجلسي نقل شد که نشان دهد از اين دست روايات نه تنها از طريق برخي به ظاهر غالي، بلکه از طريق افراد ثقه نيز نقل شده است و اين احاديث پس از اينکه با تأييد قرآني همراه و با توجيه صحيح قريناند، قابل تأويل يا طرد نيستند.
حديث سوم
در حديث ديگري چنين نقل شده است:
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَيْنَةَ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُوالْخَطَّابِ فِي أَحْسَنِ مَا يَكُونُ حَالًا قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ٧ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: Gوَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِF فَقَالَ: وَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ بِطَاعَةِ مَنْ أَمَرَ اللَّهُ بِطَاعَتِهِ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ وَ إِذَا ذُكِرَ الَّذِينَ لَمْ يَأْمُرِ اللَّهُ بِطَاعَتِهِمْ إِذا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ؛[٧٧]
زراره ميگويد: ابوالخطاب در بهترين حالات خود [پيش از تغيير عقيده] برايم نقل کرد که از امام صادق٧ پرسيدم: معناي اين سخن خداي بزرگ چيست: Gوَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِF؟ فرمود: زمانيکه فقط خدا را بهواسطه پيروي آل محمد _ که خدا به پيرويشان دستور داده _ ياد کنند، دلهاي کسانيکه به آخرت ايمان نميآورند، متنفر ميشود، ولي چون ياد کساني که خدا به اطاعت از
[٧٥]. مرآةالعقول، ج٢٦، ص٢١٥ و ٢١٦.
[٧٦]. در سوره اسراء، آيه ٤٤ آمده است: Gتُسَبِّحُ لَهُ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَ الْأَرْضُ وَ مَن فِيهِنَّ وَ إِن مِّن شىَءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بحِمْدِهِ وَ لَكِن لَّا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ إِنَّهُ كاَنَ حَلِيمًا غَفُورًاF؛ «هفت آسمان با زمين و هر چه در آن هست، تسبيح او ميكنند. چيزى نيست مگر بهستايش او تسبيحگوست، ولى شما تسبيحشان را نميفهميد كه او بردبار و آمرزگار است».
در سوره نور، آيه ٤١ نيز آمده است: Gأَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَن فىِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ الطَّيرصَفَّاتٍ كلُ قَدْ عَلِمَ صَلَاتَهُ وَ تَسْبِيحَهُ وَ اللَّهُ عَلِيمُ بِمَا يَفْعَلُونَF؛ «مگر ندانى كه هر چه در آسمانها و زمين هست با مرغان گشودهبال تسبيح خدا ميكند، هر كدام دعا و تسبيح خويش را دانند و خدا داند كه چه ميكنند».
[٧٧]. الکافي، ج٨، ص٣٠٤، ح٤٧١.