در پايان اين گفتار، عواملي مانند درگيري‌هاي داخلي، برخورد حکومت مرکزي ايران و حتي شيوع بيماري‌هاي همه‌گير به‌عنوان مؤثرترين علت‌ها در نابودي حکومت واليان مشعشعي معرفي شده‌اند.

فصل دوم: بسترهاي رشد حديث در حويزه

فصل دوم به بررسي بسترهاي رشد علوم مختلف به‌ويژه حديث در منطقه حويزه پرداخته است. اين فصل از چهار گفتار تشکيل شده که حضور عالمان، حکومت شيعي مشعشعيان، ارتباط با مراکز علمي ديگر و مدارس و حلقه‌هاي حديثي از عوامل ايجاد و رشد حرکت در حويزه شمرده شده‌اند.

در گفتار اول، نام و شرح‌حال ٣٥ عالم که در منطقه حويزه زيسته‌اند به‌اختصار معرفي شده است. با توجه به تاريخ وفات و دوره زيست عالمان معرفي شده، نويسنده، ميزان رشد حضور عالمان در منطقه حکومت مشعشعيان (حدود سيصد ساله) را در نمودار صفحه بعد ترسيم کرده است.

گفتار دوم به نقش حکومت مشعشعيان در رشد و گسترش فعاليت‌هاي حديثي پرداخته است. دعوت از عالمان براي حضور در حويزه و ارتباط محبت‌آميز و فراهم کردن امکانات و زيرساخت‌هاي لازم، از راهکارهاي مؤثر مشعشعيان در ايجاد حرکت علمي و حديثي برشمرده شده است.