تفضیل در قرآن، خود قرینه‌ای برای جواز آن است و خود آیات نیز علت تفضیل را
بیان کرده‌اند. از این رو، با لحاظ این علت، دیگران نیز می‌توانند اقدام به بیان تفضیل پیامبران نمایند.

٦-١-٣. تعیین مفضول

آنچه در روایات منع تفضیل مقصود است، تعیین شخص مفضول است، نه اصل تفضیل.[١] این توجیه با ظاهر آیه «فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَ لا تَكُنْ كَصاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نادی‌ وَ هُوَ مَكْظُومٌ»[٢] مخالفت دارد؛ زیرا در یک تحلیل، ظاهر آیه دلالت دارد بر این نکته که صبر یونس٧ به سان دیگر انبیا نبوده است و هم‌چنین، دلالت دارد که رسول خدا٦ از وی افضل بوده است؛ زیرا خدوند وی را از همانندی با یونس٧ بر حذر داشته است.[٣]

٢-٣. روی‌کرد تضعیف

روی‌کرد تضعیف با ارائه ادله‌ای بر این مهم تأکید دارد که روایات منع تفضیل دارای اعتبار علمی لازم برای تعارض با قرآن و دیگر روایات معتبر نیست. از این رو، اصل تعارض سازی آنها با ادله قرآنی و روایی نادرست است. این روی‌کرد به دو گونه جعل و تعارض با اجماع و نسخ در آرای حدیث‌پژوهان شیعه و سنّی بازتاب یافته است.

١-٢-٣. جعلی بودن منع تفضیل

مقصود از جعل، باورمندی به ساختگی بودن روایات منع تفضیل رسول خدا بر دیگر انبیا از جمله موسی٧ است. اگر حدیثی ساختگی یا از اسرائیلیات باشد، به حد تعارض با قرآن یا دیگر روایات معتبر نمی‌رسد؛ زیرا تعارض میان دو دلیلی است که در اعتبار سندی یا صدوری آنها نباشد؛ اما اگر از ابتدا مشخص شود که روایتی مجعول است، تعارض انگاری آن با دیگر ادله معتبر دینی تصوری باطل است. برخی از محققان، روایات منع تفضیل را به دلیل تأیید اندیشه یهودیان در افضل بودن موسی٧ بر رسول خدا٦ و تنقیص شأن ایشان، از شمار اسرائیلیاتی دانسته‌اند که در روایات مسلمین، به ویژه صحیح البخاری نفوذ یافته‌اند.[٤] برخی تصریح دارند که ابو هریره چنین اسرائیلیاتی را از کعب

[١].‌ تاویل مختلف الحدیث، ج١، ص١١٦؛ فتح الباری، ج٦، ص٥٢١. ‌

[٢].‌ سوره قلم، آیه ٤٨.‌ ‌

[٣].‌ تأویل مختلف الحدیث، ج١، ص١١٦. ‌

[٤].‌ المسند الجامع، ج٦، ص٤٧٨؛ البخاری و صحیحه، ص١١و ٣٨ - ٤٠.