در روایت تفسیر نعمانی از امیرالمؤمنین٤ برای اثبات رجعت به چند آیه قرآن، از جمله به این آیه استناد شده است.[٢]این آیه اگر دلیلی قاطع بر اثبات رجعت نباشد، دست کم شاهدی بر تأیید آن است.

ادله روایی رجعت

روایات منقول از پیامبر٦ و اهل بیت: در باره رجعت به حدی است که برای فردی منصف و بی‌تعصب، جایی برای تردید باقی نمی‌گذارد که از منظر اسلام رجعت امری حتمی و واقعی است. در کتاب‌های روایی و تاریخی و کتاب‌هایی که در زیارت‌های اهل بیت: نوشته شده است، روایات بسیاری وجود دارد که به طور مستقیم با غیرمستقیم به رجعت اهل بیت: یا مؤمنان اشاره دارد.

ادله و شبهات مخالفان رجعت

مخالفان رجعت سعی کرده‌اند برای موضع خود ادله‌ای بیاورند. مرحوم شیخ حر عاملی شبهات آنان را به تفصیل نقل کرده و پاسخ داده است.[٣] برخی از آنها فقط استبعاد[٤] است و برخی دیگر استناد به ادله نقلی و برخی دیگر ادعای نداشتن دلیل بر اثبات رجعت است؛ اما چنان که پیش‌تر ملاحظه شد، با وجود ادله قرآنی ذکر شده بر وقوع رجعت، نه جایی برای استبعاد وجود دارد، نه ادعای بی‌دلیلی صورت پذیرفته است. بنا بر این،‌ تنها باید دید آیا دلیلی بر نفی رجعت وجود دارد که با ادله اثبات رجعت تعارض کند یا نه. مهم‌ترین استدلال‌های مخالفان به شرح زیر است:

خدای متعال تقاضای بازگشت عده‌ای را هنگام مرگ رد می‌کند. چگونه می‌توان پذیرفت که پس از مرگ بازگردند. قرآن کریم می‌فرماید:

حَتَّی إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّها

[١]. سوره آل‌عمران‌، آیه٨١.

[٢]. این تأویل از سوی بسیاری از مفسران اهل سنت ارائه شده است؛ از جمله، قرطبی در جامع البیان فی تفسیر القرآن (ج٣، ص٢٣٦)، نیشابوری در تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان (ج٢، ص١٩٨)، آل سعدی در تیسیر الکریم الرحمن (ج١، ص١٤٤)، ابن ابی حاتم در تفسیر القرآن العظیم (ج٢، ص٦٩٤) و دیگران.

[٣]. نیشابوری در تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان (ج٢، ص١٩٨) این احتمال را می‌دهد.

[٤]. تقریباً همه تفاسیر یاد شده به این قرائت اشاره کرده‌اند.