علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٠٥ - واکاوی متون مشترک حدیثی در منابع فریقین
حدثنا موسی بن إسماعيل، ثنا وهيب، عن خالد، عن أبي الضحی، عن علي٧، عن النبي٦: رفع القلم عن ثلاثة: عن النائم حتی يستيقظ، و عن الصبي حتی يحتلم، و عن المجنون حتی يعقل.[١]
همین روایت از طریق «عائشة[٢]» و«أبی قتادة[٣]» نیز از پیامبر اکرم٦ نقل شده است.
از این دست متون میتوان نمونههای متعدد از ابواب گوناگون فقهی ارائه نمود؛ چنان که در باب ٩٣ از ابواب «آداب الحمام...» روایت ذیل در وسائل الشيعه به نقل از الکافی وارد شده است:
علي بن إبراهيم، عن أبيه، عن النوفلي، عن السكوني، عن أبي عبد الله٧ قال: قال رسول الله٦: طيب النساء ما ظهر لونه و خفي ريحه، و طيب الرجال ما ظهر ريحه و خفي لونه.[٤]
همین متن از طرق متعدد اهل سنت و در کتب معتبر حدیثی ایشان نقل شده است:
حدثنا محمود بن غيلان، أخبرنا أبو داود الحفري، عن سفيان عن الجريري، عن أبي نضرة عن رجل، عن أبي هريرة، قال رسولالله٦: طيب الرجال ما ظهر ريحه و خفی لونه، و طيب النساء ما ظهر لونه و خفی ريحه.[٥]
این متن از طرق عمران بن حصین[٦] و أبی موسی الأشعری[٧] و أبی عثمان النهدی[٨] نیز از پیامبر اکرم٦ نقل شده است.
از این دست روایات بسیار است، و تحقیقاً حجم قابل توجهی از متون فقهی ما
را این گونه متون مشترک تشکیل میدهند، و شاید بتوان ادعا نمود که بخش قابل توجهی
از اهداف مورد نظر در تدوین احادیث فقهی را میتوان با همین متون مشترک پاسخ
[١]. تذکر این نکته ضروری است که این مطلب فقط گزارش شکل استنادات موجود در منابع حدیثی فریقین است.
[٢]. فردوس الاخبار، ج٤، ص٥٨، ح٦١٨٢.
[٣]. نهج البلاغة، ح٢٨٨.
[٤]. الحلم، ج١٩، ص٣.
[٥]. تهذیب الأحکام، ج٣، ص٧٢، ح٢٣٢.
[٦]. المعجم الکبیر، ج٨، ج١٩٩، ص٧٨١٠.
[٧]. تحف العقول، ص٣٩٣.
[٨]. همان، ص٣٦٤.