علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٦٠ - پژوهشی در بارۀ نامههای دعوت حضرت رسول
داده شد.
دعوت نامههای پس از هجرت: با تتبّع و جستجو در کتب تاریخ اسلام به نظر
میرسد که:
در پی افزایش فشارهای مشرکان مکه بر پیامبر گرامی اسلام و مسلمانان و اخلالی که قریش در جریان گرایش به اسلام ایجاد کرده بودند، پیامبر اسلام برای تاسیس حکومت اسلامی و نشر دعوت اسلام، به مدینه هجرت نمود.
پس از هجرت به مدینه و قدرت گرفتن اولیۀ جامعه اسلامی، پیامبر در راستای
رسالت جهانی خویش، و بر طبق آموزههای قرآنی[١]، دعوت خود را به بیرون از محیط
مکه کشاند.
این دعوتها با ارسال نامههایی به رؤسای قبایل عرب و نیز پادشاهان و ملوک خارج از جزیرهالعرب همراه بود. از تحقیقات انجام شده، اینگونه به دست میآید که نامههای دعوت پس از هجرت، حدوداً نوزده نامه بوده است.
از بحث مذکور میتوان چنین نتیجه گرفت که سیر گسترش دعوت پیامبر از ابتدای بعثت آن حضرت تا پایان عمر ایشان، متفاوت بوده و به این طریق است که:
١. سه سال اول بعثت، دعوت پنهانی (که این شیوهای بسیار هشیارانه برای حفظ اسلام و تامین امنیت مسلمانان بود)،
٢. از زمان اعلان دعوت علنی تا قبل از هجرت: دعوت زبانی و شفاهی در محدودۀ مکه تقریباً بدون سیاست خارجی،
٣. بعد از هجرت به مدینه: تأسیس حکومت اسلامی و نشر دعوت اسلام همراه با ارسال نامههای دعوت به روسای قبایل و سران ممالک خارج از جزیرهالعرب.
جدول شماره ٢: بررسی وضعیت نامهها از جهت زمان ارسال آن
| زمان ارسال نامههای دعوت | ٥ بعثت | ٦ هجری | ٧ هجری | ٨ هجری | ٩ هجری | ١٠ هجری | اختلافی | مشخص نیست |
| تعداد | ١ مورد | ٦ مورد | ٣ مورد | _ | ٤ مورد | ١ مورد | ٤ مورد | ١ مورد |