یکی از مسائل مهمی که در بحث نامه‌های دعوت پیامبر گرامی اسلام٦ به سران قبائل، پادشاهان و رهبران ادیان و مذاهب، ذهن ما را به خود مشغول می‌دارد. مسألۀ پیام و یا ارسال پیک کتبی آن حضرت به آنان است. سؤالی که دراینجا پیش می‌آید، این است که چرا رسول خدا٦ برای دعوت به اسلام و ابلاغ رسالت خود، بویژه در روابط خارجی، از ارسال پیام کتبی استفاده نموده است؟

با توجه به مطالعه در بسیاری از کتب تاریخ اسلام و سیرۀ نبوی، مطلبی در این‌ باره یافت نشد؛ اما بدون پرداختن به فلسفۀ ارسال پیام کتبی پیامبر٦ نمی‌توان به بحث تحلیل نامه‌های دعوت پرداخت. لذا ابتدا باید تفاوت بین پیام‌های کتبی و شفاهی را بیان کرد و آنگاه به اصل مسأله پرداخت. به نظر می‌رسد شاید بتوان دلائلی را به شرح ذیل
ارائه داد:

١. حفاظت و صیانت از پیام شفاهی بسیار مشکل است؛ زیرا احتمال این که کسی که پیام را می‌رساند، آن را فراموش کند و یا در آن دخل و تصرف نماید، بسیار زیاد است؛ هر چند که دارای حافظۀ قوی و نیرومندی باشد.

٢. پیام شفاهی معمولاً برای کسانی ارسال می‌گردد که از قبل دو طرف با هم آشنایی داشتند، اما پیام کتبی این گونه نیست. در نتیجه، رسمی‌تر است و سندیت بیشتری دارد؛ مثلاً در نامه‌های دعوت پیامبر به پادشاهان چون آنان از حضرت رسول شناختی نداشته‌اند؛ مطمئناً پیام شفاهی آن حضرت را هرگز نمی‌پذیرفتند.

نکته اول، ارسال پیام کتبی از طرف پیامبر بیان کننده عقل، تدبر و تدبیر آن حضرت است و نشان‌دهندۀ این است که: پیامبر گرامی اسلام در روزگار جاهلیت از شیوۀ پیام موثر برای رساندن پیام دعوت و رسیدن به اهداف الهی استفاده نمودند. ایشان رسالت خود را از طریق پیام کتبی به جهانیان اعلام داشتند.

نکته دوم، این که پیام کتبی به صورتی که مختوم به خاتم صاحب نامه باشد، سندیت بیشتری دارد. لذا پیامبر اسلام سخنان هدایت‌گرانه و آگاهی بخش خود را به صورت
نامه و با مهر[٢] معتبر (محمد رسول الله) برای سران قبایل و پادشاهان بزرگ می‌فرستادند

[١]. المحاسن و المساوی، ج٢، ص٥٧٢.

[٢]. المنتظم، ج٤، ص٢٢.