٣. برخی از منابع نقش واسطه را دارند؛ مانند سند دوم که همان طریق اول است و شیخ طوسی با سند خود به کلینی همان حدیث را نقل کرده، در نتیجه یک طریق محسوب می‌شود و نیز سند ششم که همان طریق سوم است.

٤. عبارات در این گزارش‌ها متفاوت و از دو معصوم یعنی پیامبر٦ و امام علی٧
نقل شده است. بنا بر این استفاضۀ معنوی نیز شکل نمی‌گیرد؛ به عنوان نمونه در جدول شمارۀ ١ طریق اول و دوم یک متن و چهار طریق بعدی متن دیگر، طریق هفتم و هشتم متنی متفاوت و چهار طریق نهایی دو متن مجزّا را گزارش کرده‌اند.

حجیت روایات مورد بحث

برای حجیت خبر واحد به آیاتی از قرآن، سنّت، اجماع، عقل و سیرۀ عقلا استناد
شده است.[١]

بزرگانی چون آیةالله نائینی،[٢] آیةالله خویی[٣] و امام خمینی[٤] پس از طرح ادلّۀ حجیت خبر واحد، عمده دلیل را سیرۀ عقلا دانسته‌اند و اشکال اساسی نیز نسبت به آن وجود ندارد.[٥] از طرفی می‌توان گفت بر اساس سیرۀ عقلا خبر موثوق به حجّت است؛ یعنی خبری که به مضمون آن اطمینان نفس حاصل شود. بزرگان و صاحب نظران در علم اصول چون شیخ انصاری[٦] و نایینی[٧] و وحید بهبهانی[٨] نیز با استناد به سیرۀ عقلا در حجیت خبر واحد، گسترۀ آن را خبر موثوق به می‌داند. و در سیرۀ عقلا در وثوق به مضمون خبر تفاوتی بین خبری که اثر عملی بر آن مترتب باشد یا نباشد نیست.

البته وثوق به یک خبر در همه جا یکسان نیست، بلکه به لحاظ اهمیت و گسترۀ آن

[١].ر.ک:همان، ص٥٢، شمارۀ ١١٦؛ رجال الطوسی، ص١٨٤ شمارۀ ٢٢٤٤.

[٢]. ر.ک: رجال النجاشی، ص١٧٨، شمارۀ ٤٦٨.

[٣]. ر.ک: الکافی، ج٥، ص٣٩، ح٤.

[٤]. ر.ک: نهج البلاغة، خطبه ١٤.

[٥]. ر. ک: وقعة صفین، ص٢٠٣ - ٢٠٤.

[٦]. ر.ک: کتاب الفتوح، ج٣، ص٣٢.

[٧].چنین ارسالی در أسناد کتاب کافی نادر است.

[٨]. ر.ک: معجم مصطلحات الرجال والدرایة، ص١٥٧؛ جامع المقال، ص٤.