البته در تفسیر منسوب به علی بن ابراهیم و تفسیرالعیاشی مرسلاً نیز نقل شده است.[١] وی در ذیل روایت دیگری ناظر به نزول قرآن در شب اول ماه رمضان، تصریح می‌کند:

نزول قرآن در شب قدر کامل شده است.[٢]

پس از وی این دیدگاه از سوی شیخ مفید، سید مرتضی و ابن شهرآشوب _ که تنها قایل به نزول تدریجی قرآن هستند_ مورد نقد قرار گرفته و ایشان با استناد به ادله قرآنی، روایی و اصولی، منکر نزول دفعی تمام قرآن در شب قدر شده‌اند که آن ادله ذیلاً مورد نقد و بررسی قرار می‌گیرد:

نقد شیخ مفید و سید مرتضی بر صدوق

به گفته شیخ مفید و سید مرتضی، مستند شیخ صدوق در این موضوع، حدیث واحدی است که موجب علم و عمل نمی‌شود.[٣]

بررسی دیدگاه شیخ مفید و سید مرتضی در حجیت خبر واحد

شیخ مفید و سید مرتضی حجیت خبر واحد را قبول نداشته و آن را موجب علم و عمل ندانسته‌اند؛[٤] بلکه به تعبیر شیخ أنصاری، سید مرتضی بر عدم حجیت خبر واحد ادعای اجماع کرده است.[٥] پس از وی، ابن ادریس حلی دیدگاه او را پذیرفته و بارها تصریح کرده است که خبر واحد موجب علم و عمل نمی‌شود؛[٦] لکن به گفته شیخ انصاری، شیخ طوسی، سید بن طاوس، علامه حلی و علامه مجلسی بر حجیت خبر واحد ادعای اجماع کرده‌اند.[٧] شیخ انصاری بر این باور است که شواهد بسیار، صحت اجماع شیخ طوسی را تأیید می‌کند؛ شواهدی چون: اول، سیره علمای اسلام در عمل کردن به خبر واحد، حتی سید مرتضی و ابن ادریس در فتاوی خود؛[٨] دوم، ادعای اجماع کشی بر تصحیح اخبار

[١] دانشیار دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه امام صادق٧.

[٢] دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد.

[٣]. سوره طه، آیه ١١٤؛ سوره قیامه، آیه ١٦-١٩؛ اعتقادات الإمامیة، ص٨٢.

[٤]. الکافی، ج٢، ص٦٢٩؛ الأمالی للصدوق، ص٦٢؛ فضائل الأشهر الثلاثة، ص٨٧.

[٥]. تفسیرالقمی، ج١، ص٦٦؛ تفسیر العیاشی، ج١، ص٨٠.

[٦]. منلایحضرهالفقیه، ج٢، ص٩٩.

[٧]. تصحیح الاعتقاد، ص١٢٣؛ رسائل المرتضی، ج١، ص٤٠٣.

[٨]. التذکرة بأصول الفقه، ص٤٥و ٣٨؛ الفصول المختارة، ص٣٠٧؛ المسائل السرویة، ص٧٢؛ الذریعة،ج٢،ص٥١٧؛ رسائل، ج‌١، ص١١٧و٢٠٢؛ الانتصار، ص٣٥١و ٤٥١.