علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٨٠ - مبانی فقهالحدیثی سیّد عبدالله شُبَّر در مصابیحالأنوار فی حلّ مشکلات الأخبار
هر گاه رأی مفسران و شارحانِ قبل را پسندیده است، آنها را تأیید کرده است؛ چنان که هرگاه به مشکلی در اقوال پیشینیان برخورد نموده، آن را گوشزد نموده و عالمانه به نقد آن پرداخته است؛ برای نمونه در حدیث مربوط به رؤیت خداوند، ضمن ردّ قول محقق داماد در تأویل حدیث میگوید:
این تأویل منطبق با اصول امامیه نیست.[١]
همو در موضع دیگر، با نهایت احترام قول علامه مجلسی; را مبنی بر آنچه در هنگام به خواب دیدن پیامبر٦ و ائمه: اتفاق میافتد، نقد کرده است:
....آنچه مجلسی; بیان کرده، نیکوست به جز این که او نسبت دادن تعبیر و تأویل را به رؤیای پیامبران و ائمه جایز ندانسته است. چگونه این قول را برگزیده، در حالی که به همۀ اخبار اشراف دارد؟[٢]
در حدیثی دیگر، در بارۀ هیأت ظاهری آدم و حوّا هنگام هبوط، پس از نقل سخنان فیض کاشانی، تأویلات او را مورد قبول ائمه: ندانسته است.[٣]
٦. استناد به روایات هممضمون و مشابه
یکی از مبانی مهم فقه الحدیث، جمعآوری روایات هممضمون و فهم نسبت آنها برای درک مقصود اصلی گویندۀ حدیث است.[٤] شبّر، علاوه بر احادیث مرتبط به موضوع حدیثِ مشکل، به احادیث متقابل آن نیز توجه داشته است؛ چنان که در موارد متعددی به احادیثی که حتی با احادیث وارد شده در یک موضوع خاص متعارضاند، اشاره یا احتمالات متعدد دیگری را بیان کرده است. در مواردی نیز که تعداد احادیث وارد شده در تأیید موضوع، زیاد است، همۀ آنها را ذکر نکرده و فقط به آوردن چند شاهد تأیید اکتفا نموده است؛ برای نمونه دو وجه در توجیه حدیث زیر، بیان کرده و در بیان وجه اول، از حدیث هم مضمون دیگری کمک گرفته است:
[١]. همان، ج٢، ص١٧٢و١٧١.
[٢]. همان، ج١، ص٢٦٢؛ نمونههای بیشتر را ر.ک: همان، ج١، ص٢٥٤ تا ٢٥٧؛ ج١، ص٢٤٣؛ ج١، ص٢٠٧؛ ج١، ص٣٨٣.
[٣]. آمِنه، بنت وَهْب (م٤٦ قبل از هجرت/٥٧٦م)، مادر پیامبر اسلام٦؛ ر.ک: دایرةالمعارفبزرگاسلامی، ج٢).
[٤]. مصابیحالانوار، ج١، ص٣٨٦. همچنین ر.ک: همان، ج١، ص٤٠٩.