در تأویل این خبر، به این تکلفات و تأویلات نیازی نیست، بلکه آنچه که از آیات و روایات رسیده است، ثابت می‌کند که عقول خلق بر مبنای فطرت و اقرار به خداوند خلق شده و همۀ افراد بشر به آن اذعان دارند.

او سپس روایات وارد شده در این باره را ذکر کرده است.[١]

٤. فهم حدیث در بستر تاریخ و ناظر به اسباب صدور

توجه به تاریخ وقوع حوادث یکی از عوامل مؤثّر در فهم روایات به شمار می‌رود. بر همین اساس، گاه عدم توجه به جوانب تاریخی یک واقعه یکی از عوامل فهم ناصحیح از آن است؛ برای نمونه، شبّر در شرح حدیثی در بارۀ ولادت پیامبر٦ که زمان باردار شدن آمنه[٢] را پایان مراسم حج و ایام تشریق و ولادت او را روز جمعه دوازدهم ربیع الاول عام الفیل دانسته است، معتقد است که اگر این معنا صحیح باشد، مستلزم آن است که ایام حمل وی یک سال و سه ماه و یا سه ماه بوده باشد؛ زیرا ایام تشریق روزهای ١١ و ١٢ و ١٣ ذی حجه است که در هر دو صورت، امری خارق العاده‌ است و در ضمن هیچ یک از احوال پیامبر اکرم٦ نقل نشده است.

از نظر شبّر، وجه صحیح این است که مراد از ایام تشریق در این حدیث، ایام خاصی در جمادی الاولی باشد که قبل از اسلام در آن به اعتبار سنت نسئ، حج به جای می‌آوردند و بر طبق آن ذی‌حجه را به تأخیر می‌انداختند و دو سال در محرم و دو سال در صفر حج انجام می‌دادند که به این ترتیب، مدت زمان حمل پیامبر٦ ده ماه خواهد بود. شبّر سپس مطابق نقلی از محقق بحرانی (م١١٨٦ق) زمان نه ماه را برای مدت حمل پیامبر٦ اثبات می‌کند.[٣]

یافتن اسباب ورود حدیث نیز، از مهم‌ترین مواردی است که در فهم معنای صحیح روایت به یاری محقق می‌آید. شبّر نیز به این مهم توجه داشته و در موارد مختلف،
وجوه مشکل حدیث را با استفاده از این ابزار مفید تبیین کرده است؛ برای نمونه در حدیث

[١]. همان، ج١، ص٢٤٣.

[٢]. همان، ج٢، ص٣٩٤.

[٣]. تفسیر القمی، ج١، ص٦٣.