بنا بر این، در مورد احادیثی که در بارۀ زن و مسائل مربوط به وی در دست است، باید نیم نگاهی هم به فرهنگ زمانی که صدور روایات به آن زمان منتسب است و تفکّر حاکم بر آن جوامع و به خصوص جامعۀ عربی داشت.

فقه الحدیث روایات

از پیشینۀ بحث در باره روایات دالّ بر کاستی عقل زنان مشخص است که این احادیث همواره به لحاظ سند و اعتبار صدور از سویی و معنا و مفهوم از سوی دیگر جزو احادیث مشکل محسوب شده است و نظریه‌های متفاوتی از سوی اندیشمندان در زمینۀ آن مطرح است.

مهم‌ترین نظریه‌ها

١. قضیۀ شخصی و ناظر به فرد خارجی دانستن روایات.[١]

٢. ارادۀ عقل تجربی از واژۀ عقل به کار رفته در روایات.[٢]

٣. توقّف در فهم احادیث.[٣]

٤. ارادۀ عقل نظری از واژۀ عقل به کار رفته در روایات.[٤]

٥. ارادۀ عقل ابزاری از واژۀ عقل به کار رفته در روایات.[٥]

٦. تفاوت زن و مرد در غلبه احساس یا تعقّل.[٦]

قوی‌ترین احتمال در معنا

به نظر می‌رسد معنایی را که بتوان با توجه به شواهد و قراینی از این روایات استشمام کرد، کاستی عقل فطری در حیطۀ زندگی دنیوی و ادارۀ خانواده و جامعه است؛ یعنی

[١]. فرائد الأصول، ج١، ص٣٦٦.

[٢]. ر.ک: فوائد الاصول، ج٣ ص١٨٩ و ص٢٢٨.

[٣]. ر.ک: الفوائد الحائریه، ص١٤٣، الفائدة ١٠ و ص٢٢٣ ـ ٢٣٢، الفائدة ٢٢ و ص٤٨٧، الفائدة ٣١.

[٤]. رسائل المرتضی، ج٣، ص١٢٠.

[٥]. ر.ک: مجلۀ علوم حدیث، ش ٣، ص١٤١ ـ ١٥٠.

[٦]. ر.ک: مجله پیام زن، شماره ٥١، ص١٢.