علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٧ - استدلال روایی شیخ صدوق بر نزول دفعی قرآن کریم و نقد ادلّه مخالف اند
مشمول این شهادت بوده و آیةالله خویی استفاده وی را صحیح و این شهادت را شامل مشایخ بلاواسطه و با واسطه وی دانسته است.[١]
علی بن محمد: شیخ طوسی، علی بن شیره را ثقه و علی بن محمد قاسانی را ضعیف دانسته، لکن علامه حلی این دو، را یک نفر دانسته است.[٢] البته علی بن ابراهیم روایت
را از دو نفر نقل کرده؛ زیرا «علی بن محمد» را به «ابراهیم بن هاشم» عطف کرده است،
لذا بر فرض ضعف علی بن محمد، لطمهای به طریق دیگر _ که از ابراهیم بن هاشم نقل شده_ نمیزند.
ب) راویان مذکور در سند شیخ صدوق
أحمد بن محمد بن یحیی عطار: در کتب رجال وضعیت وی بیان نشده، لذا ابن داود او را مهمل دانسته است.[٣] شیخ صدوق بارها برای او ترضی و ترحم کرده است. در الفقیه، حدود ٦٥ روایت از او نقل شده و علامه حلی طریق وی در الفقیه، به عبدالله بن ابی یعفور و عبدالرحمن بن حجاج را صحیح دانسته که أحمد بن محمد بن یحیی در دو طریق مذکور وجود دارد.[٤] لذا میتوان دریافت که وی مورد اعتماد بوده است.
سعد بن عبدا لله اشعری قمی: از بزرگان و فقیهان امامیه، جلیل القدر و ثقه.[٥]
ج) راویان مشترک در دو سند
قاسم بن محمد اصفهانی: نجاشی او را صاحب کتاب نوادر و لم یکن بالمرضی، ذکر کرده،[٦] لکن شهادت علی بن ابراهیم به وثاقت راویان تفسیرش شامل او نیز میشود. علامه حلی طریق شیخ صدوق در الفقیه به سلیمان بن داود را که قاسم بن محمد نیز در آن است، صحیح دانسته است.[٧]
سلیمان بن داودمنقری: نجاشی او را ثقه، ابن غضائری و علامه حلی او را ضعیف دانسته اند.[٨] لکن شهادت علی بن ابراهیم به وثاقت راویان تفسیرش شامل او نیز
[١]. «عَلِیُّ بنُ إِبْرَاهِیمَ، عَنْ أَبِیهِ وَ مُحَمَّدِ بنِ الْقَاسِمِ، عَنْ مُحَمَّدِ بنِ سُلَیْمَانَ، عَنْ دَاوُدَ، عَنْ حَفْصِ بنِ غِیَاثٍ..» (الکافی، ج٢، ص٦٢٨؛ شرحالکافی، ج١١، ص٦٢).
[٢]. الکافی، ج١، ص٣٥، ٤٦و ج٢، ص٧٧؛ تفسیرالقمی، ج١، ص٢٩، ١٩٦؛ الأمالی للصدوق، ص٦٢؛ فضائل الأشهرالثلاثة، ص٨٧.
[٣]. رجال النجاشی، ص٢٦٠.
[٤]. فلاح السائل، ص١٥٨؛ معجم رجال الحدیث، ج١، ص٤٦.
[٥]. تفسیرالقمی، ج١، ص٢٠و ٢١؛ همان، ج١، ص٤؛ وسائل الشیعة، ج٣٠، ص٢٠٢؛ معجم رجال الحدیث، ج١، ص٤٩و ٥٠.
[٦]. رجال الطوسی، ٣٨٨؛ الخلاصة،٢٣٢.
[٧]. رجال الطوسی، ٤١٠و٤١٣؛ رجال ابن داود، ٤٤.
[٨]. الخلاصة، ص٢٧٧و ٢٧٨؛ من لایحضره الفقیه، ج٤، ص٤٢٧و٤٤٧.