حفص بن غیاث: عامی و دارای کتاب معتمد است.[٣] در عدة الاصول تصریح کرده که امامیه به روایات حفص بن غیاث، و غیاث ابن کلوب و غیر این‌ها از راویان عامه که از ائمه: نقل کرده‌اند و ائمه: روایات آنها را انکار نکرده باشند و نزدشان روایاتی خلاف روایات عامه نباشد، عمل کرده است. لذا آیةالله خویی عدالت مورد اعتبار راوی را وثاقت و احتراز از کذب دانسته؛ هرچند که مذهبش غیر از امامیه و در عمل فاسق باشد؛ لذا حفص را ثقه دانسته است.[٤] جایگاه روایات حفص در کتب أربعه نیز بیانگر اعتماد مشایخ ثلاثه به روایات اوست: در الکافی ٣٣روایت، در الفقیه یازده روایت و در التهذیب و الإستبصار، سی و نه روایت از او نقل شده است.[٥]

احتمال تقیه

این اشکال به دلیل موافقت روایت حفص با روایات اهل سنت است.[٦]پاسخ: اول، شیخ صدوق در صورت احتمال تقیه، مفاد آن را به عنوان یکی از باورهای إمامیه بیان نمی‌کرد؛ دوم، روایت حفص، در تفسیر منسوب به علی بن ابراهیم (سه بار)، الکافی و تفسیرالعیاشی نقل شده، فیض کاشانی، سید هاشم بحرانی، حر عاملی، علامه مجلسی، حویزی، قمی‌ مشهدی نیز این روایت را نقل کرده و هیچ کدام به «تقیه» اشاره نکرده‌اند.[٧] شیخ حرعاملی در ذیل روایت حفص نوشته است:

وَ رُوِی فِیهِ أَحَادِیثُ کَثِیرَةٌ جِدّاً فِی هَذَا الْمَعْنَی.[٨]

سوم، شیخ مفید و سید مرتضی در مقام نقد این دیدگاه، اشاره‌ای به مسأله تقیه نداشته‌اند. چهارم، اساسا در این روایت، موافقت آن با عامه را نمی‌توان ملاکی در تضعیف

[١]. رجال النجاشی،١٧٧؛ الفهرست، ٢١٥؛ الخلاصة، ٧٨.

[٢]. رجال النجاشی، ٣١٥.

[٣]. من لایحضره الفقیه، ج٤، ص٤٦٧؛ الخلاصة، ص٢٧٩.

[٤]. رجال النجاشی، ١٨٤؛ رجال ابن الغضائری، ج٣، ص١٦٥؛ الخلاصة، ص٢٢٥.

[٥]. همان، ج١، ص٤؛ وسائل الشیعة، ج٣٠، ص٢٠٢؛ معجم رجال الحدیث، ج١، ص٤٩و ٥٠.

[٦]. معجم رجال الحدیث، ج٨، ص٢٥٨.

[٧]. الفهرست، ١٥٨.

[٨]. عدةالاصول، ج١، ص١٤٩؛ معجم رجال الحدیث، ج٦، ص١٤٩و١٥١.