علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٥٠ - رجعت
معرفی کرد. در اینجا هم بازگشت به دنیا پس از مرگ رخ داده است.[١]
٥. گروهی از بنی اسرائیل، بعد از تقاضای مشاهده خداوند، گرفتار صاعقه مرگباری شدند و مردند، سپس خداوند آنها را به زندگی بازگرداند تا شکر نعمت او را به جا آورند:
ثُمَّ بَعَثْنَاکُمْ مِنْ بَعْدِ مَوْتِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ؛[٢]
سپس شما را پس از مرگتان برانگیختیم؛ باشد که شکرگزاری کنید.
دلالت این آیه بر امکان و وقوع رجعت بسیار روشن است؛ گو این که برخی مفسران اهل سنت به دلیل مخالفت با مسأله رجعت راه تأویل را در پیش گرفتند و با صراحت آیه را نادیده انگاشتند.[٣]
٦. اصحاب کهف نیز، با وجود آن که نمرده بودند، به دلیل خواب طولانی چند قرنه، شبیه همین موارد است:
ثُمَّ بَعَثْنَاهُمْ لِنَعْلَمَ أَيُّ الْحِزْبَيْنِ أَحْصَی لِمَا لَبِثُوا أَمَداً؛[٤]
آن گاه آنان را برانگیختیم تا بدانیم کدام یک از آن دو دسته مدت درنگشان را بهتر حساب کردهاند.
در روایتی از امام صادق٧ نیز بازگشت اصحاب کهف را رجعت به حساب آمده است.[٥]
٧. داستان مرغهای چهارگانه ابراهیم٧ _ که بعد از ذبح، بار دیگر به زندگی بازگشتند تا
[١]. از جمله مفسران اهل سنت این موارد است: طبری در التفسیرالکبیر (ج٣، ص٢٩)، ابن کثیر در تفسیرالقرآنالعظیم (ج١، ص٣١٤)، زمخشری در الکشافعنحقائق غوامض التنزیل (ج١، ص٣٠٧- ٣٠٨)، ابن قتیبه در غریب القرآن (ج١، ص٨٦)، و بسیاری دیگر.
[٢]. سوره بقره، آیه ٢٤٣.
[٣]. بسیاری از مفسران به مرگ و زنده شدن مجدد این گروه اعتراف دارند؛ از جمله زمخشری در الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل (ج١، ص٢٩٠)، فخر رازی در مفاتیح الغیب (ج٦، ص٤٩٦). وی در توضیح این آیه سه روایت از سدی و ابن عباس و کسی دیگر _ که نام نمیبرد _ نقل میکند که در همه آنها آن مرد، حزقیل نامیده شده و فرار آن مردم از ترس وبا بوده است (الجامع لاحکام القرآن، ج٣، ص٢٣١). وی از ابن عربی نقل میکند که این مرگ عقوبت آنها بوده و به همین دلیل امکان احیای مجدد داشتند، اما اگر مرگ اجل باشد، امکان احیا ندارد. شاید وی این را گفته تا این که ناچار به پذیرش امکان رجعت نباشد.
[٤]. سوره مائده، آیه ١١٠.
[٥]. سوره بقره، آیه ٧٣.