خبر وثوق به مضمون آن متفاوت خواهد بود. در نتیجه، اگر خبر دارای اهمیت بالایی بود و یا دایرۀ شمولی آن بسیار گسترده بود، منجر به سخت‌گیری در وثوق به آن خواهد شد تا چه رسد به خبری که هر دو ویژگی را داشته باشد.

با توجه به نکات فوق، آیا روایات دال بر نقصان عقل زنان حجّت است و بر اساس آنها می‌توان مطلب را به شریعت نسبت داد؟

نظریه‌های گوناگونی در این‌باره ارائه شده است از جمله:

١. پذیرش مطلق روایات بدون نظر به وضعیت سند روایات و بدون توجّه به معانی مختلفی که از عقل شده با رویکرد

وضوح احادیث[١] و یا با رویکرد تعبّد در برابر احادیث.[٢]

٢. عدم پذیرش روایات و جعلی دانستن آنها.[٣]

٣. اسقاط حجیت احادیث ظن‌آور در امور تکوینی و اعتقادی مانند کاستی عقل زن‌ها.[٤]

در این جا لازم است بر اساس مبانی مختلف در پذیرش خبر واحد پیش رویم، مبانی مهم در حجّیت خبر واحد دو مبناست:

١) حجیت خبر ثقه، بر اساس این مبنا خبر واحدی حجّت است که در کتب مشهور حدیثی شیعه که از طریق معتبری به دست ما رسیده، دارای سندی معتبر باشد و افرادی که در سند حدیث قرار گرفته‌اند یا ثقه باشند و یا امامی و ممدوح به مدحی که در پذیرش خبر تأثیر دارد.

و چنان که در بررسی اسناد گذشت، هیچ یک از روایات مورد بحث دارای چنین سندی نیست. پس بر اساس این مبنا روایات مورد بحث حجیت ندارند.

٢) حجیت خبر موثوق به، بر اساس این مبنا خبر واحدی حجّت است که به طور نوعی اطمینان به صدور آن از معصوم پدید آید. به نظر می‌رسد بر اساس این مبنا نیز روایات نقصان عقل زنان حجیت ندارد؛ چرا که:

الف. موضوع بسیار گسترده است و نیمی از افراد جامعۀ بشری را در بر می‌گیرد و با این

[١]. به عنوان نمونه ر.ک: مصباح الاصول، ج٢، ص١٤٦ ـ ٢١٥؛ تهذیب الاصول، ج٢، ص٤٢٩ ـ ٤٧٧.

[٢]. ر.ک: فوائد الاصول، ج٣، ص١٩٤.

[٣]. ر.ک: مصباح الاصول، ج٢، ص١٩٦ ـ ١٩٧.

[٤]. تهذیب الأصول، ج٢، ص٤٧٢ ـ ٤٧٣.