پارسى گو گرچه تازى خوشتر است , به ممشاى متأخرين از مشاء , حقيقت هر چيز آن وجود خاص او است كه حقيقت به اين معنى مساوى وجود است , و وجودى كه قسط اول تعالى است اكمل وجود است و موجودات حقائق متباينه اند و وجود اصل در تحقق است و ماهيت اعتبارى است , و اين حقايق متخالفه ملزوم و معروض وجود عام مطلق اند كه وجود مطلق عام مقول بر همه آنها بطور اشتراك و تشكيك است , و مقول به تشكيك بر اشياء محال است كه مقوم اشياء يعنى نفس حقيقت اشياء يا جزء حقيقت آنها باشد كه بنابر اول نوع و بنابر دوم جنس باشد بلكه خارج لازم آنها است . و صحيح است كه حقايق مختلفه در لازم واحد مشترك باشند . و از اينكه لازم واحد حقايق متخالفه مشكك است لازم نمى آيد كه ملزومات هم مشكك باشند و يا ملزومها در احكام وجوديه يكسان باشند , لذا صحيح است كه مثلا يكى از ملزومها محض وجود و انيت صرف باشد كه ذات واجب است يعنى الحق انيته ماهيته , و ملزومى ديگر كه ممكناتند وجودش زائد بر ماهيت باشد , و نيز از اينكه لازم كه وجود عام است بديهى است , لازم نمى آيد كه ملزوم آن هم بديهى باشد لذا مفهوم عام وجود اولى التصور و از اعرف اشياء است ولى ملزومى مثلا كه حقيقت واجب است در غايت خفا است . اين بيان خلاصه تحقيق بهمنيار در تحصيل و خواجه طوسى در شرح اشارات كه نام برده ايم و مسئله سى و ششم شرح تجريد علامه