انه الحق
(١)
قسم اول رساله در طايفه اى از معارف حقه توحيديه موضوع مسائل اهل حق , حق سبحانه است
١٣ ص
(٢)
وحدت حقه حقيقيه موضوع مسائل اهل تحقيق به صورت بحث نظرى
١٦ ص
(٣)
بحث حق از نظرى ناظر به تبكيت سوفسطائى است
٢٢ ص
(٤)
معانى حق
٢٣ ص
(٥)
بيان اهل نظر و اهل تحقيق در اينكه حق تعالى انيت محض است
٣٥ ص
(٦)
تشكيك وجود در اصطلاح اهل نظر و اهل تحقيق
٤٧ ص
(٧)
مرتبه در لسان اهل تحقيق و اهل نظر
٥٦ ص
(٨)
بيان استاد علامه شعرانى در شرح لا يشمل بحد ولا يحسب بعد
٦١ ص
(٩)
سبق بالحق
٧٣ ص
(١٠)
مطلبى به صورت خطابى و استحسانى در تأكيد موضوع مسائل عرفانى
٨١ ص
(١١)
انسان حى بن يقظان است فرزند پدرى به نام عقل كل , و مادرى به نام نفس كل است
٩٣ ص
(١٢)
انسان را شأنيتى است كه تواند عاقل موجودات گردد , لاجرم موجودات را شأنيتى است كه معقول وى مى گردند
٩٧ ص
(١٣)
طرق اقتناى معارف
١٠٢ ص
(١٤)
نفس ناطقه انسانى را مقام فوق تجرد است
١٢٨ ص
(١٥)
معرفت نفس
١٤٠ ص
(١٦)
خود را بشناس
١٤٦ ص
(١٧)
من عرف نفسه عرف ربه
١٥٩ ص
(١٨)
مراقبت
١٦١ ص
(١٩)
مقاله آيه الله علامه حاج ميرزا ابوالحسن رفيعى قزوينى قدس سره العزيز در مقامات اربعه تجليه و تخليه و تحليه و فناء فى الله تعالى
١٦٤ ص

انه الحق - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٢٩ - معانى حق

وجه دانسته است و استدراك فارابى را كه گفت لكنا اذا قلنا انه حق الخ , چنين معنى كرده است كه ما چون حق را بر واجب تعالى اطلاق كرده ايم همان معنى ثالث مراد است .

لكن ظاهر استدراك اين است كه معانى حق بر چهار قسم است , و وجه استدراك اين است كه معنى سوم يعنى حق من جهه انه لا سبيل للبطلان اليه , اعم از واجب بالذات و از واجب بالغير دائمى است كه بطلان در او راه ندارد . و به عباره اخرى عدم تطرق بطلان همان دوام است و دوام اعم از واجب و ممكن دائمى مانند مفارقات است , بنابراين قول فارابى لكنا اذا قلنا الخ استدراك از اين دوام عام است كه ما وقتى گفتيم اول تعالى حق است يعنى واجبى است كه هيچگونه بطلان در او راه ندارد . خلاصه اينكه استدراك مفيد معنى چهارم براى حق است و فرق بين آن و معنى سوم اينكه سوم اعم است از واجب و ممكن دائمى چون مفارق نورى , و چهارم اختصاص به واجب بالذات دارد كه مطلقا بطلان در او راه ندارد و به نظر فلسفى طرف سلسله ممكنات است , اين مطلب را متاله سبزوارى در تعليقات منظومه اش افاده فرمود .

نعم لو تفوه بنظر عرفانى اشمخ او برهانى ادق على ما يعرفه الراسخون الحكمه المتعاليه من ان جهه الوجوب هو فعليه الوجود وما سوى الواجب هالك اذا الهلاك عباره عن لا استحقاقيه الوجود و كل شى ء هالك الا وجهه , كان لما ذكره الفاضل المذكور وجه .

اطلاق حق به معنى اول بر او تعالى به تجوز عقلى است زيرا كه