انه الحق - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٣٤ - معانى حق

است , ولى هيولى اولى كه او را قوه وجود است حق به اين معنى نيست .

د وجود حاصل بالفعل ثابت در مقابل وجودى كه ثابت نيست , خواه اين وجود بالفعل ثابت دائمى باشد و خواه نباشد .

ه موجود بالفعل ثابت دائمى در مقابل آنى كه وجود او دائمى نيست , خواه اين وجود ثابت دائمى دوام او از قبل خود او باشد و يا از غير او .

و وجود بالفعل ثابت دائمى كه دوام وجودش از قبل خود اوست و وجود هر موجود و ثبات و دوام او به اوست .

قول لا اله الا الله حق است كه مطابق با مخبر عنه است , و اعتقاد به آن حق است كه مطابق با واقع است . و اول تعالى حق است كه موجود بالفعل ثابت دائمى است و دوام وجودش به خود اوست و وجود هر موجود و ثبات و دوام آن به اوست .

ز موجودى كه بطلان در او راه ندارد كه واجب بالذات و واجب بالغير دائمى را شامل است چنانكه بيان كرده ايم بنابراين با بعضى از معانى گذشته متحد است .

ح موجودى كه عين وجود و صرف وجود است و چيزى جز وجود از امور عدم و عدمى مثل حد و ماهيت در او راه ندارد و از او اعتبار و انتزاع نمى شود , به اين معنى حق اول تعالى حق مطلق است و ماسواى او از جهت وجود او حق اند و حق مطلق نيستند زيرا در آنها جز وجود كه نفاد و حد و ماهيت است با اختلاف مراتبشان اعتبار