سامى روح قدسى اند مظهر يا من لا يشغله شأن عن شأن مى باشند و آنان را كارى از كارى باز نمى دارد قيصرى در شرح همين مقام فصوص گويد : ان المرتبه الانسانيه محيطه بجميع مراتب العالم و الانسان لا يقدر ان يعرف تلك المراتب على التفصيل بل اذا علم ان مرتبته مشتمله بمراتب العالم كلها علما اجماليا فهو عارف بنفسه معرفه اجماليه الا من له مقام القطبيه فانه من حيث سريانه فى الحقايق بالحق يطلع على المراتب كلها تفصيلا و ان كان هو ايضا من حيث تعينه وبشريته لا يقدر عليها دائما .

معنى مذكور براى نفوس اكثرى كه غالب ناس اند معرفت اجمالى نفس را جائز شمرده است بنابراين عجز معرفت به كنه بر قوت خود باقى است چنانكه ابن فنارى در مصباح الانس آورده است كه : اقرب الحقائق الى الانسان نفسه ولا يدرك كنهها فكيف بغيرها ؟

سنائى كه خود يكى از مشايخ عارفان است و عارف مقامات ارتقاء و اعتلاى شخص را در معرفت نفس مى داند , در حديقه الحقائق گويد :

اى شده از شناخت خود عاجز *** كى شناسى خداى را هرگز

چون تو در علم خود زبون باشى *** عارف كردگار چون باشى

چون ندانى تو سر ساختنش *** چون تو هم كنى شناختنش