انه الحق - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٤٦ - بيان اهل نظر و اهل تحقيق در اينكه حق تعالى انيت محض است

قال : نعم يخرجه من الحدين حد التعطيل و حد التشبيه .

نتيجه بحث اينكه كسانى قائل به واحد شخصى بودن وجود نيستند يعنى آن را صمد حق و حقيقت واحده ذات مظاهر نمى دانند و مى گويند واجب الوجود انيت محضه است , از آنان سؤال مى شود كه اولا موضوع مسأله واجب الوجود انيت محضه است محرر شود كه از اين موضوع اعنى واجب الوجود چه اراده مى كنند كه آن را انيت محضه مى دانند ؟ هر چند به موازين قويم معارف معارج عرفانيه و مدارج حكمت متعاليه , حق تعالى انيت محضه است چه اينكه حد حكايت از نفاد و تناهى مى كند و غير متناهى كه صمد حق است به حيث كه لا يخلو منه شى ء و لا يشذ منه مثقال عشر عشر اعشار ذره , تطرق ماهيت در او محال است , و لكن انيت محضه اى را كه ديگران مثلا شيخ در فصل چهارم مقاله هشتم الهيات شفاء [١] اثبات كرده است تنزيهى است كه عين تشبيه است نه تنزيه از تنزيه و تشبيه كه حق توحيد و توحيد حق است , هر چند در اثبات مدعى انصافا بسيار زحمت كشيده اند وحسن صنعت بكار برده اند شكر الله مساعيهم الجميلة , مع الوصف .

حديث عشق ز حافظ شنو نه از واعظ *** اگر چه صنعت بسيار در عبارت كرد