انه الحق - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٣٨ - بيان اهل نظر و اهل تحقيق در اينكه حق تعالى انيت محض است

قلت : نعم .

قال هات فقلت هو السميع البصير .

قال عليه السلام : هذه صفة يشترك فيه المخلوقون .

قلت و كيف ننعته ؟

فقال عليه السلام : هو نور لا ظلمة فيه , و حيوه لا موت فيه , و علم لا جهل فيه , و حيوه لا باطل فيه , فخرجت من عنده و انا اعلم الناس بالتوحيد .

و چون حق تعالى نورى الذات است همه آثار وجودى و ظهورات اسمائى و تجليات ذاتى او نور است . در مجلد اول بحار از علل شرايع نقل كرده است كه مردى شامى از اميرالمؤمنين عليه السلام سؤالاتى كرده است از جمله اينكه :

سأله عن اول ما خلق الله تبارك و تعالى ؟

فقال عليه السلام : النور .

و فى حرز امامنا الجواد عليه السلام . [١]

و اسألك يا نور النهار و يا نور الليل و يا نور السماء و الارض , و نور النور , و نور ايضيى ء به كل نور الى قوله عليه السلام : و ملأ كل شى ء نورك .

اهل نظر ماهيت را زائد بر وجود مى دانند و يكى از طرق اثبات واجب به ذات خود , عروض وجود به ماهيت را دانسته اند , چنانكه فارابى در اول فصوص و ديگران نيز در كتب فلسفيه همين طريق را پيموده اند و ما در شرح فصوص فارابى به تفصيل در اين مسائل بحث