لازم به تذكر است كه محيى الدين عربى با اينكه خريت در دقائق عرفان است و فصوص و فتوحات مكيه وى از مهمترين صحف در معرفت نفس اند در اول فص محمدى صلى الله عليه و آله فصوص الحكم گويد : معرفه الانسان بنفسه مقدمه على معرفته بربه , فان معرفته بربه نتيجه عن معرفته بنفسه لذلك قال عليه السلام من عرف نفسه فقد عرف ربه , فان شئت قلت بمنع المعرفه فى هذا الخبر والعجز عن الوصول فانه سائغ فيه , وان شئت قلت بثبوت المعرفه , فالاول ان تعرف ان نفسك لا تعرفها فلا تعرف ربك , والثانى ان تعرفها فتعرف ربك .

بدانكه فصوص و فتوحات بلكه اكثر مؤلفات ايشان فقط شرح صحيفه الهيه نفس اند , و بيست و هفت كلمه علياى فصوص الحكم در بيان مقامات كليه الهيه انسان اند نه صرف قصص انبياء عليهم السلام , چنانكه روايات معراجيه خاتم صلى الله عليه و آله كتاب سرگذشت و احوال و اطوار آدمى اند نه صرف سفرنامه آن حضرت . و پانصد و شصت باب فتوحات مكيه همه در سير مدارج و معارج نفس اند , و مثل شيخ را زيبد كه در ديباچه فصوص بگويد : لست بنبى ولا رسول ولكنى وارث ولاخرتى حارث . و يا در فص يوسفى آن بگويد : فانظر ما اشرف علم ورثه محمد صلى الله عليه و آله , و يا در آخر باب دوازدهم فتوحات بفرمايد : نحن زدنا مع الايمان بالاخبار الكشف .

چند عبارت او را در معرفت نفس نقل مى كنيم تا حق مطلب دانسته شود :