آيين كشور دارى از ديدگاه امام على عليه السلام - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٧٨ - تفكيك قوا و تقسيم كار بر اساس شايستگى ها

از طرفى قوام سپاه ممكن نيست، مگر به وسيله خراجى كه خدا از مال توده‌هاى مردم بيرون مى‌كشد؛ زيرا [سپاه‌] با خراج براى جهاد با دشمن تقويت مى‌شوند و براى اصلاح كار خود به آن تكيه مى‌زنند و با آن نيازمندى‌هاى خويش را مرتفع مى‌سازند.

اين دو گروه نظام نمى‌گيرند، جز با گروه سوّم كه «قضات» و «كارگزاران دولت» و «منشيان» هستند؛ زيرا اين گروه، قراردادها و معاملات را استحكام مى‌بخشند و ماليات‌ها را جمع‌آورى مى‌كنند و در ضبط امور خصوصى و عمومى، مورد اعتمادند.

تمام اين گروه‌ها بدون «تجّار» و «پيشه‌وران» و «صنعت‌گران» پايدارى ندارند؛ چون آنها به اميد سود گرد هم مى‌آيند و نيازهاى ديگر اصناف را با دست و بازوى خويش تأمين مى‌كنند كه در امكان ديگران نيست.

سپس قشر پايين نيازمندان و از كار افتادگان هستند و حق اين است كه از كمك و همكارى ديگران بهره‌مند شوند.

تفكيك قوا و تقسيم كار بر اساس شايستگى‌ها

گفتيم كه پيوستگى طبقات جامعه و قوام هريك از طبقات، به واسطه طبقه ديگر است. حال مى‌گوييم كه هرگاه جامعه و فعّاليّت‌هاى اجتماعى بدين گونه به يكديگر وابسته و مرتبط باشد (كه هست) تقسيم كار، امرى ضرورى، و تفكيك قوا از مهم‌ترين و اساسى‌ترين كارهاى حاكم اسلامى خواهد بود.

بديهى است اگر مجارى امور مشخص و معين نباشد، كارها در