آيين كشور دارى از ديدگاه امام على عليه السلام - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٠٢ - نظارت پنهانى

گزارش‌هاى خود در نظر نخواهد گرفت.

نظارت پنهانى‌

از جمله مسائل مهم مطرح شده در ارتباط با نظام بازرسى اين است كه اسلام، بازرسان حكومت را به عيون يعنى چشم‌هاى حكومت تعبير مى‌كند؛ زيرا به راستى بازرس، چشم حكومت و حاكم است و حكومتى كه نظام بازرسى صحيح و مطمئن نداشته باشد، همانند كورى است كه معايب را نمى‌بيند و در منجلاب عيوب و مفاسد، غوطه‌ور مى‌شود. از اين رو على عليه السلام به زمامدار اسلامى رهنمود مى‌دهد كه اين چشم‌ها (بازرسان) را مخفيانه به نقاط مختلف كشور بفرستد؛ زيرا مراقبت پنهانى باعث مى‌شود كه عمّار و مأموران دولتى از يك سو امانت‌دارى و پرهيز از سوءاستفاده و خيانت را پيشه كنند، و از سوى ديگر با ملت، رفتارى نرم و عطوفت‌آميز داشته باشند و در انجام امور محوّله تأخير و تعلّل نورزند و كار مردم را با سرعت و دقت انجام دهند.

همچنين على عليه السلام هشدار مى‌دهد كه بازرسان مى‌بايست از اعتماد حاكم برخوردار باشند و گزارشاتى كه مى‌دهند براى زمامدار حجّت باشد و مورد رسيدگى قرار گيرد؛ زيرا اگر بازرسان درباره معايب و مفاسد كارمندان گزارش دهند، اما اين گزارش‌ها زير علامت سؤال برود و مورد توجه و رسيدگى قرار نگيرد و يا با سوءظن و ترديد تلقى شود، ديگر كسى به نظام بازرسى اعتنايى نخواهد كرد و افراد نادرست بدون بيم و هراس، به فساد و خيانت ادامه خواهند داد و جامعه را به منجلاب خواهند افكند.