آيين كشور دارى از ديدگاه امام على عليه السلام - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٥٣ - ويژگى هاى عامّه و خاصّه ونقش هر يك در حكومت

اكثريت جامعه را مردم عادى اجتماع و به اصطلاح، همان توده مردم تشكيل مى‌دهند كه نوعاً از امكانات رفاهى كمترى برخوردار مى‌باشند.

در مقابل، گروه كوچك ديگرى هستند كه از امكانات مادّى فراوانى برخوردارند و به همين جهت خود را برگزيدگان و خواص جامعه مى‌پندارند و براى خود، شخصيت و امتيازى بيش از عامه مردم قائل‌اند!! هيچ حاكمى نمى‌تواند در مقام زمامدارى، به طور صددرصد رضايت اكثريت و اقليت جامعه را كسب نمايد؛ زيرا اگر به سود مردم مستضعف جهت‌گيرى كند، اقليت ناراضى خواهند شد، و اگر در جهت منافع اقليت قدم بردارد، توده مردم ناخشنود خواهند بود. بديهى است كه در مقام مقايسه، تلاش در جهت تقويت پايگاه مردمى و جلب رضايت اكثريت عظيم مردم به سود حكومت و به نفع حاكم خواهد بود و نارضايى عده‌اى قليل، كارى از پيش نخواهد برد.

ويژگى‌هاى عامّه و خاصّه ونقش هر يك در حكومت‌

گفتيم كه اگر فريب و نيرنگ در كار نباشد، هيچ نظام حاكمى نمى‌تواند رضايت تمام مردم را- اعم از عامّه و خاصّه- جلب كند، و طبعاً جلب رضايت هر يك به عدم رضايت ديگرى منجر مى‌شود.

اكنون ببينيم ويژگى‌ها و مشخصات هريك از اين دو گروه، از ديدگاه على عليه السلام چيست و هريك در نظام حكومتى چه نقشى و جايگاهى دارد:

وَ لَيْسَ أَحَدٌ مِنَ الرَّعِيَّةِ أَثْقَلَ عَلَى الْوَالِي مَئُونَةً فِي الرَّخَاءِ وَأَقَلَّ مَعُونَةً لَهُ فِي الْبَلاءِ وَ أَكْرَهَ لِلْإِنْصَافِ وَ أَسْأَلَ بِالْإِلْحَافِ‌