آيين كشور دارى از ديدگاه امام على عليه السلام - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٢ - مسؤوليت هاى استاندار

مسؤوليت‌هاى استاندار

جِبَايَةَ خَرَاجِهَا وَ جِهَادَ عَدُوِّهَا وَ اسْتِصْلاحَ أَهْلِهَا وَ عِمَارَةَ بِلادِهَا.

در حوزه استاندارى مصر وظايف مالك عبارت است از:

جمع‌آورى خراج آن، جهاد با دشمنان آن، ايجاد صلح و سامان در اهل آن و عمران شهرهاى آن.

على عليه السلام با اين بيان، قلمرو حاكميت مالك اشتر را در چهار مسأله اساسى ذيل مشخص نموده است.

اوّل، جمع‌آورى خراج‌

خراج به معناى ماليات است، آن هم ماليات خاصى كه بيان خواهد شد. مى‌دانيم كه مردمان مصر با اختيار و آزادى اسلام را نپذيرفته‌اند؛ بلكه با قهر و غلبه مسلمين، تسليم مسلمان‌ها شده و اسلام آورده‌اند.

در اصطلاح فقهى، زمين‌هايى را كه لشكر اسلام به طور قهر و غلبه و بدون صلح و سازش به تصرف درآورده باشند، اراضى مفتوحة العنوه‌ مى‌گويند. اين‌گونه زمين‌ها ملك همه مسلمان‌هاست و تمام مسلمانان در آن شريك و سهيم هستند. بر اين اساس، دولت اسلام و حاكم اسلامى زمين‌هاى مفتوحة العنوه را با رعايت مصالح اسلامى بين مسلمانان تقسيم مى‌كند و در اختيار آنان قرار مى‌دهد و در مقابل، سالانه اجاره دريافت مى‌كند. اين گونه مال‌الاجاره را در اصطلاح فقهى، خراج‌ گويند.