آيين كشور دارى از ديدگاه امام على عليه السلام - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٧٥ - سرنوشت مشترك افراد جامعه و پيوستگى طبقات اجتماع

اكثريت صالح باشند، اقليت بد هم از پرتو آنها استفاده مى‌كنند، و همين طور است سرنوشت هريك از اصناف در اصناف ديگر.

بر همين اساس، على عليه السلام شناخت طبقات جامعه و توجه به سلامت هريك از اصناف را وظيفه حاكم مى‌شناسد و مالك را به شناخت دقيق اصناف ملت و توجه به سلامت هر يك از آنان دعوت مى‌فرمايد:

وَ اعْلَمْ أَنَّ الرَّعِيَّةَ طَبَقَاتٌ لا يَصْلُحُ بَعْضُهَا الَّا بِبَعْضٍ وَ لا غِنَى بِبَعْضِهَا عَنْ بَعْضٍ فَمِنْهَا جُنُودُ اللَّهِ وَ مِنْهَا كُتَّابُ الْعَامَّةِ وَ الْخَاصَّةِ وَ مِنْهَا قُضَاةُ الْعَدْلِ وَ مِنْهَا عُمَّالُ الْإِنْصَافِ وَ الرِّفْقِ وَ مِنْهَا أَهْلُ الْجِزْيَةِ وَ الْخَرَاجِ مِنْ أَهْلِ الذِّمَّةِ وَ مُسْلِمَةِ النَّاسِ وَ مِنْهَا التُّجَّارُ وَ أَهْلُ الصِّنَاعَاتِ وَ مِنْهَا الطَّبَقَةُ السُّفْلَى مِنْ ذَوِي الْحَاجَةِ وَ الْمَسْكَنَةِ وَ كُلٌّ قَدْ سَمَّى اللَّهُ لَهُ سَهْمَهُ وَ وَضَعَ عَلَى حَدِّهِ فَرِيضَةً فِي كِتَابِهِ أَوْ سُنَّةِ نَبِيِّهِ صلى الله عليه و آله عَهْداً مِنْهُ عِنْدَنَا مَحْفُوظاً.

[اى مالك!] بدان كه مردم به گروه‌ها تقسيم شده‌اند. كار هيچ دسته‌اى جز به وسيله ديگرى اصلاح نمى‌شود و هيچ دسته‌اى از دسته ديگر بى‌نياز نيست. [اين گروه‌ها عبارت‌اند از:] لشكريان خدا، نويسندگان عمومى و خصوصى، قاضيان عادل، كارگزاران انصاف و خدمات، اهل جزيه و ماليات- اعم از كسانى كه در پناه اسلام‌اند و يا مسلمان‌اند- تجار و صنعت‌گران و قشر پايين [يعنى نيازمندان و مستمندان‌]. براى هريك از اين اصناف، خداوند سهمى را مقرّر داشته و آن را در قرآن يا سنّت رسول خدا صلى الله عليه و آله مشخّص نموده و آنها را در جايگاه مناسب قرار داده كه به صورت عهد در نزد ما محفوظ است.