تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢١٥ - شرحها

شرحها

آیات فوق شامل مطالب گوناگونی است درباره توحید، نبوت، انکار منکران و عینیت‌هایی است در سقوط طرفداران باطل.
٣٧- وَ قالُوا لَوْ لا نُزِّلَ عَلَیْهِ آیَةٌ مِنْ رَبِّهِ قُلْ إِنَّ اللَّهَ قادِرٌ عَلی أَنْ یُنَزِّلَ آیَةً وَ لکِنَّ أَکْثَرَهُمْ لا یَعْلَمُونَ.
یکی از بهانه تراشیهای مشرکان است که به قرآن اکتفاء نکرده می‌گفتند:
چرا معجزه‌ای مثل عصای موسی یا ناقه صالح نمی‌آورد؟ در جواب فرموده:
خدا می‌تواند آنچه می‌خواهند بفرستد، ولی مقتضای زمان فرستادن قرآن است، مراد از لا یَعْلَمُونَ به نظرم عدم علم به مصالح هر عصر است، لجاجت وادارشان کرده بجای «ربنا» بگویند: «ربه».
٣٨- وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِی الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ یَطِیرُ بِجَناحَیْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثالُکُمْ ما فَرَّطْنا فِی الْکِتابِ مِنْ شَیْ‌ءٍ ثُمَّ إِلی رَبِّهِمْ یُحْشَرُونَ.
به نظرم ربط این آیه با آیه قبلی آنست که: ما به مقتضای مصلحت و رفع نیاز معجزه می‌فرستیم، در فرستادن مورد نیاز شما نیز کوتاهی نشده چنان که در باره هیچ یک از جنبندگان و پرندگان نیز کوتاهی نشده است، رمز اتصال دو آیه همان ما فَرَّطْنا است مراد از «دابة» بقرینه، أُمَمٌ أَمْثالُکُمْ همه جنبندگان است بغیر از انسان، یَطِیرُ بِجَناحَیْهِ برای آنست که مراد از طائر پرنده است نه معنای دیگر، أُمَمٌ أَمْثالُکُمْ می‌گوید: همانطور که شما انسانها، امتها و جمعیتهای شکل یافته و دارای مقاصد مشترک و نظام مشترک هستید، همه جنبندگان و پرندگان نیز چنین می‌باشند.
امروز این مسئله کاملا روشن است، نظام زندگی مورچه‌ها، موریانه‌ها،