قاعده لاضرر، ترجمه القواعد الفقهية - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١١ - تنبيه نهم حكم تعارض ضررين

بنابراين مسئله احتياج به تأمّل وتتبّع بيشترى دارد.

لكن در اين‌كه اطلاقات ادلّه «نفى ضرر» شامل اضرار به نفس نمى‌شود، اختلافى وجود ندارد؛ زيرا ادلّه «نفى ضرر» ناظر به ضرر زدن به غير است. پس مسئله ضرر زدن به نفس از محل بحث خارج است، و بايد در جاى ديگرى به آن پرداخت.

صورت دوم: اما اگر تعارض دو ضرر نسبت به دو شخص باشد،- كه محل بحث ما همين فرض است- بين بزرگان در بيان حكم آن اختلاف است. مثالى كه براى اين مورد مى‌زنند اين است كه، حيوان شخصى سرش را داخل در ظرف شخص ديگرى كند، و در اين ميان هيچ يك از دو مالك مقصّر نباشند، و امكان نداشته باشد كه سر حيوان را از ظرف خارج كنيم مگر اين‌كه يا ظرف را بشكنيم يا سر حيوان را ببُريم.

مثال ديگر اين‌كه، دينار شخصى در قلمدان شخص ديگرى افتاده باشد.

مثال ديگر اين‌كه، تصرف مالك در ملك خودش موجب ضرر به همسايه، و ترك تصرف، موجب ضرر به خودش شود. مانند اين‌كه نياز به حفر چاهى در خانه اش دارد كه اين كار او به همسايه ضرر وارد مى‌كند.

به نظر ما مسئله تعارض ضرر مالك- به هنگام تصرف در مال‌