ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٧٦ - دليل قرائت

دليل قرائت:

ابو على ميگويد وجه جر در و قيله آنست كه آن را معطوف ميگيريم بر( وَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ) و علم قيله يعنى: يعلم الساعه و من يصدق بها و يعلم قيله و معنى يعلم قيله يعنى: ميداند كه دعاء خوب است مثل قوله‌( ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ‌)، و( ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً).

و امّا كسى كه قيله را نصب داده است آن را حمل نموده است بر محل و عنده علم الساعه، زيرا الساعه مفعول بها است و ظرف نيست، بنا بر اين مصدر اضافه شده است به مفعول به، و از اين قبيل است شعر شاعر:

همانگونه كه قيان و الليان حمل شده‌اند بر مضاف اليه مصدر كه مفعول به است همچنين در اين آيه و عنده علم الساعه چون بمعنى يعلم الساعه است قيله بر آن حمل شده است.

و نيز جايز است كه آن را حمل كنيم بر اينكه در اصل يقول قيله بوده است كه يقول در آن حذف شده است، و منصوب بودن مصدر دلالت بر فعل محذوف ميكند، و بر همين منوال است قول كعب شاعر:

[١] داينت بمعنى اقرضت است و ضمير در بها به قنيه بر ميگردد و قنيه مالى است كه كسب ميكنند، و الليان عبارتست از تأخير در پرداخت قرض، و الاصل مال اصيل است در مقابل قيان و قينه كه عبد و امه را گويند، يعنى خوب ميتواند انواع مال خود را از اصل و فرع بفروشد تا دين خود را اداء نمايد.

[٢] توضيحات مربوط به اين شعر در ج ١ عربى اين تفسير ص ١٣٢ گذشت.