ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٤٦ - دليل قرائت

٣٥- تا آنان كه آيات ما را انكار ميكنند بدانند كه راه فرارى ندارند.

قرائت آيات:

اهل كوفه و ابن عامر «جوار» را هنگام وصل و وقف بدون ياء قرائت كرده‌اند، ولى بقيه جوار را جوارى با اثبات ياء در وصل خوانده‌اند، و ابن كثير و يعقوب در وقف نيز با ياء خوانده‌اند.

و اهل مدينه و ابن عامر «و يعلم الذين يجادلون» را برفع خوانده‌اند، و بقيه «و يعلم» را بنصب خوانده‌اند.

دليل قرائت:

ابو على گويد: قياس در جواز همان جوارى با اثبات ياء است، كسانى كه ياء را حذف كرده‌اند، گرچه حذف يا در اين موارد خلاف قياس است ولى آن قدر در كلام عرب زياد شده است كه بصورت يك قياس مستمر در آمده است.

و هر كس «يعلم» را برفع خوانده است آن را جمله مستأنفه گرفته، زيرا بعد از جزاء شرط آمده است و جاى استيناف است، و اگر هم بخواهى ميتوانى آن را برفع بخوانى بنا بر اينكه خبر مبتداى محذوف باشد.

و كسانى كه آن را بنصب خوانده‌اند باين دليل است كه قبل از آن شرط و جزاء وجود دارد، و هيچكدام اين دو تركيب واجب نيست، در شرط مى‌گويى:

«ان تأتنى و تعطينى اكرمك» بنصب تعطينى كه تقدير چنين است «ان يكن اتيان منك و اعطاء اكرمك» و نصب بعد از شرط هنگامى كه با فاء چيزى را بر آن شرط عطف كنيم بهتر است از نصب بوسيله فاء بعد از جزاء شرط، و اما قول شاعر عرب كه گفته است: