ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٤٤ - دليل قرائت
قرائت آيات:
حمزه و كسايى سلفا بضم سين و لام خواندهاند، و ديگران بفتح سين و لام خواندهاند. و اهل مدينه و ابن عامر و اعشى و برجمى و كسايى و خلف يصدّون بضم صاد و ديگران بكسر صاد خواندهاند.
دليل قرائت:
هر كس سلف بضم سين خوانده است ميشود آن را جمع سلف گرفت مثل اسد و اسد و وثن و وثن.
و هر كس سلفا بفتح سين و لام خوانده است دليلش آنست كه فعلا گاهى در حروفى كه از آن اراده كثرت شده است آمده است، و مانند اسمى از اسماء جمع است، گفتهاند خادم و خدم، و طالب و طلب و حارس و حرس.
و همچنين است (مثلا) واحدى است كه از آن اراده جمع شده است، و روى همين حساب است كه مىبينيم مثلا عطف شده است بر سلفا كه ميفرمايد «فجعلناه سلفا و مثلا».
يصدّون بضم صاد و يصدّون بكسر هر دو بمعنى يضجون است.
و از ابى عبيده نقل شده است كه گفته كسر بهتر است و گفته ميشود صد عن كذا و صله آورده ميشود به «عن» همانگونه كه شاعر گفته است:
|
«صددت الكأس عنّا ام عمر |
و كان الكأس مجراها اليمينا»[١] |
|
در قرآن هم آمده است(وَ صَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ).
[١] يعنى اى ام عمرو تو بر خلاف عادت رفتار كردى و ما را از جام نوميد ساختى، با اينكه در مجلس شرب معمولا كاسه از راست بجريان مىافتد.